تماس با ما۰۲۱-۸۸۴۷۲۸۰۸

بازرسی مبتنی بر ریسک (RBI)

بازرسی مبتنی بر ریسک (RBI) چیست؟



خوردگی از مهم‌ترین دلایل اتلاف مواد و انرژی در جهان است و بر اساس براوردهای اتحادیه ملی مهندسان خوردگی امریکا (NACE)، صنایع سالانه بیشتر از 2500 میلیارد دلار (معادل حدود سه و نیم درصد تولید ناخالص ملی در جهان) برای رفع خوردگی و یا جلوگیری از آن، و به بیان بهتر مدیریت خوردگی و نیز جبران تبعات ناشی از آن هزینه می‌کنند. بنا بر پژوهش‌های پ. کاواسی و م. کورانگو که نتایج آن در سال 1999 در نشریه مقالات شیمی فیزیک (JPCL) به چاپ رسیده است، هزینه‌های مستقیم و غیرمستقیم خوردگی، به تنهایی حدود %60 از کل هزینه‌های نگهداشت تجهیزات را به‌خود اختصاص داده است. به همین سبب، داشتن سیستمی برای مدیریت خوردگی، یکی از نیازهای اساسی صنایع است.

امروزه برای مدیریت خوردگی، ابزارهای گوناگونی در دسترس مهندسان است که بازرسی مبتنی بر ریسک (RBI)، به عنوان یکی از کارامدترین این ابزارها شناخته می‌شود. این ابزار، حیطه‌هایی از ریسک را در تجهیزات پوشش می‌دهد که در بیشتر موارد تحت پوشش سایر ابزارهای مدیریت ریسک مانند RCM قرار نمی‌گیرد. RBI به‌ویژه برای مدیریت خوردگی تجهیزات ثابت تحت فشار مانند خطوط لوله، مخازن که در معرض خوردگی هستند، کاربرد وسیع‌تری دارد.


بازرسی مبتنی بر ریسک (RBI) چیست؟

بازرسی مبتنی بر ریسک (RBI)، روشی برمبنای صفر است؛ به این معنا که در این روش، برای رسیدن به تصمیم‌ها و راهبردهای موردنظر، ریسک در همان لحظه سنجیده شده و به نتایج حاصل از ارزیابی‌های قبلی ریسک اکتفا نمی‌شود. این روش به مهندسان توانایی شناسایی ریسک مربوط به خرابی تجهیزات ثابت (مانند خطوط لوله، مخازن نگهداری مواد، ولوها، مخازن تحت فشار و غیره) را می‌دهد. این تجهیزات به ویژه در معرض خوردگی هستند و مدیریت خوردگی آن‌ها، مهم‌ترین ابزار برای مدیریت ریسک خرابی این تجهیزات به شمار می‌رود. RBI را می‌توان به آسانی با سایر روش‌های مدیریت ریسک (مانند RCM، RCA و غیره) یکپارچه نمود تا توان مدیریت ریسک در سازمان بیشینه شود.


سیستم بازرسی مبتنی بر ریسک، بر اساس ارزیابی ریسک، روش‌های بازرسی مناسب و فواصل زمانی صحیح انجام این روش‌ها را پیشنهاد می‌دهد. بدون استفاده از بازرسی مبتنی بر ریسک و با استفاده از روش‌های سنتی بازرسی، کوتاه‌تر کردن فاصله زمانی بازرسی‌ها، در ابتدا میزان ریسک را کاهش می‌دهد. ولی در صورتی که فاصله زمانی بازرسی‌ها بیش از حد کم شود، ممکن است ریسک افزایش یابد؛ یعنی انجام بازرسی بیشتر همیشه به معنای کاهش ریسک نیست. بلکه رخ دادن مواردی مانند امکان بروز اشتباه و یا حتی صدماتی که به تجهیز در زمان بازرسی وارد می‌آید (به‌ویژه در بازرسی‌های تهاجمی که نیازمند بازکردن قسمت‌هایی از تجهیز است)، می‌تواند ریسک را نیز افزایش دهد. در نهایت و پس از استقرار روش بازرسی مبتنی بر ریسک (RBI)، ریسک به صفر نخواهد رسید، ولی ریسک باقی‌مانده، عمدتاً در حد ریسک‌های ناشی از خرابی‌های تحمیل‌شده از خارج از تجهیز (مثلاً در اثر حوادث طبیعی یا خرابی سایر تجهیزات) خواهد بود.


استفاده از رویکرد بازرسی مبتنی بر ریسک (RBI)، دستاوردهای زیر را برای سازمان به همراه خواهد داشت:

  • ارزیابی ریسک خرابی تجهیزات
  • دسته‌بندی تجهیزات بر اساس ریسک خرابی‌شان
  • تشریح دقیق برنامه بازرسی برای کاهش ریسک موجود
  • تشریح دقیق سایر اقدامات لازم برای کاهش ریسک (مانند تعویض قطعات، انجام تعمیرات و یا ارتقای طراحی تجهیزات ایمنی)
  • تعیین سطح مورد انتظار ریسک باقی‌مانده، پس از انجام فعالیت‌های تعریف شده

لازم به یادآوری است که ریسک باقی‌مانده را می‌توان به‌عنوان مبنایی برای ارزیابی بعدی ریسک در نظر گرفت.


پیاده‌سازی مناسب و صحیح این روش، به سازمان در مدیریت خوردگی و خرابی‌های ناشی از خوردگی در تجهیزات، کمک به‌سزایی خواهد نمود. این روش در تطابق کامل با استانداردهای فنی مانند API 580، و استاندارد مدیریت دارایی‌های فیزیکی (ایزو 55000)، استاندارد مدیریت ریسک (ایزو 31000)، استاندارد مدیریت هزینه‌های چرخه عمر (قسمت اول استاندارد ایزو 15663) و استاندارد تضمین تولید (ایزو 20815) است و پیاده‌سازی صحیح آن، الزامات این استانداردها را براورده می‌کند.

رویکردهایی مانند RCM، کارکرد صحیح دارایی‌های فیزیکی در سطح مورد نیاز کاربران را تضمین می‌کنند و فرایند RBI بر حفظ یکپارچگی فیزیکی تجهیزات و عدم نشت و از دست رفتن مواد در اثر خوردگی (به ویژه در تجهیزاتی مانند مخازن تحت فشار) تمرکز دارد. به همین دلیل، استفاده از رویکرد RBI در کنار RCM بیشترین سود را برای سازمان به همراه خواهد داشت؛ به بیان بهتر، با ترکیب مدیریت خوردگی در تجهیزات در معرض خوردگی با نت مبتنی بر قابلیت اطمینان، پوشش مناسبی بر روی تجهیزات برای مدیریت ریسک آن‌ها به وجود خواهد آمد.



مزایای استفاده از بازرسی مبتنی بر ریسک (RBI)

استقرار صحیح و بهره‌گیری مناسب از رویکرد بازرسی مبتنی بر ریسک، به ویژه در سازمان‌هایی که دارای تجهیزات در معرض خوردگی هستند، مزایای گوناگونی به همراه خواهد داشت. مهم‌ترین این موارد را می‌توان به شرح زیر برشمرد:

  • افزایش قابلیت اطمینان و یکپارچگی دارایی‌ها
  • براورده سازی الزامات استانداردهای بین‌المللی
  • افزایش سطح ایمنی در سطح سازمان
  • تطابق بیشتر با مقررات زیست‌محیطی و آلودگی‌های کمتر
  • کاهش ریسک عدم پوشش تجهیزات توسط رویکردهای قابلیت اطمینان (در صورت استفاده ترکیبی از RCM و RBI)
  • کاهش اتلاف مواد، چه در اثر نشت محصولات و چه در اثر خوردگی دارایی‌ها
  • کاهش هزینه‌های بهره‌برداری دارایی‌ها

در صورت استقرار صحیح سیستم مدیریت خوردگی که مهم‌ترین ابزار آن روش بازرسی مبتنی بر یسک (RBI) است، می‌توان انتظار داشت که دست‌کم ده درصد در هزینه‌های مربوط به نگهداری و تعمیرات تجهیزات صرفه‌جویی شود.


شرکت کانادایی ALADON امروزه به عنوان یکی از بزرگترین و معتبرترین مجریان RBI در جهان است. مجموعه پمکو به عنوان نماینده انحصاری شرکت ALADON در منطقه خاورمیانه، دارای ارتباط مستقیم ساختاری و سازمان‌یافته با این شرکت  بوده و متخصصان و مشاوران مدیریت دارایی‌ های فیزیکی این شرکت دارای توانایی عظیمی در زمینه استقرار و پیاده سازی سیستم بازرسی مبتنی بر ریسک (RBI) و سایر ابزارهای مدیریت خوردگی در پروژه های بزرگ ملی و بین المللی هستند که می توانند سازمان شما را برای بهره گیری مناسب از این روش همراهی کنند.