تماس با ما۰۲۱-۸۸۴۷۲۸۰۸

سبد خرید

شاخص اثربخشی کلی تجهیز OEE، ابزار شناسایی 3 اتلاف عمده تجهیزات

مارس 10, 20200
OEE.jpg

شاخص اثربخشی کلی تجهیز OEE، ابزار شناسایی 3 اتلاف عمده تجهیزات


در  فضای رقابتی امروزه، حتی بهبودهای کوچک نیز می‌تواند منجر به منافع قابل توجهی برای سازمان باشد. این موضوع به ویژه در صنایع تولیدی، جایی که اصلاح چند ثانیه ای فرآیندهای تولیدی یا کاهش تنها 1% عیوب، هزینه های بسیاری را کاهش می دهد کاملاً آشکار است. هدف اصلی شاخص اثربخشی کلی تجهیز OEE  شناسايی ضايعات مرتبط با تجهیزات در بخش های مختلف و انجام اقدامات متقابل در جهت حذف ضايعات و بهره برداری از ظرفیت پنهان تجهیزات می باشد. شاخص اثربخشی کلی تجهیزات (شاخص OEE) حاصل ضرب سه شاخص دسترسی، عملکرد و کیفیت می باشد.

در هر فرآيند توليدی شش نوع ضایعه وجود دارد، که باعث کاهش اثربخشي ماشين‌ آلات مي‌شود. این شش ضایعه عبارتند از :

اتلاف ناشی از توقفات: (۱) خرابی تجهیزات، (۲) توقفات راه اندازی و تنظیمات تجهیز

اتلافات ناشی از عملکرد: (۳) توقفات کوتاه مدت ، (۴) کاهش سرعت تولید

اتلافات ناشی از افت کیفیت محصولات: (۵) ضایعات و دوباره کاری ها ، (۶) ضایعات راه اندازی

که در سه دسته کلي نرخ در دسترس بودن، نرخ عملکرد و ضريب کيفيت قرار می گیرند. در اندازه گيري شاخص اثربخشی کلی تجهیز OEE مي توان مقادير اين شش ضرر را انداره گيري و با استفاده از يک نمودار پارتو موارد عمده و اصلي را شناسایي کرد و بر روي آنها تمرکز بيشتري نمود تا اقدامات لازم برای حذف آن ها را بتوان اولويت بندي کرد.


شاخص OEE چیست؟

اثربخشی کلی تجهیزات که به اختصار OEE (Overall Equipment Effectiveness) گفته می شود، اولین بار در ژاپن و برای صنعت قطعه سازی ابداع گرديد. در دهه 1980 با راهیابی TPM به آمريکا شاخص OEE نیز به عنوان يکی از معیارهای مهم در نگهداری و تعمیرات مورد استفاده قرار گرفت. شاخص اثربخشی کلی تجهیز OEE در ابتدا یکی از شاخص های نگهداری و تعمیرات پیشرو است که نیاز به بهبود در مسیر حرکت را نشان می دهد؛ سپس به یک شاخص پسرو تبدیل می شود که بگوید آیا کار درست انجام شده است یا نه.

این شاخص یکی از مهم ترین شاخص های عملکردی در تجهیزات تولیدی و روشی برای تحلیل عملکرد ماشین یا قطعه‌ای از تجهیز، در مقایسه با عملکرد ایده آل آن در طول تولید می ‌باشد. به عنوان یک ابزار تولید ناب، شاخص OEE روش تفکر، برنامه ریزی و اجرای تولیدکنندگان را مشخص می سازد و پتانسیل واقعی سازمان و همچنین ضررهایی که قابلیت تبدیل به ارزش دارند را به سادگی آشکار می سازد.

با بهینه ‌سازی شاخص اثربخشی کلی تجهیز OEE می توان ظرفیت را افزایش، هزینه ها را کاهش، کیفیت را بهبود و یا اثربخشی در خطوط تولیدی را افزایش داد. نمایش میزان اثربخشی کلی تجهیز در منطقه ای که برای تمام پرسنل سازمان قابل رؤیت باشد، تکنیک انگیزشی عالی برای آن ها خواهد بود. با پیاده سازی اقداماتی در جهت افزایش درک نحوه فعالیت آن ها در به کارگیری تجهیزات، سرعت و کیفیت تولید، افزایش تلاش کارکنان برای بهبود مقدار شاخص دور از انتظار نخواهد بود.



نحوه محاسبه شاخص OEE

برای محاسبه شاخص اثربخشی کلی تجهیز دو روش موجود است:

  • ساده ترین روش برای محاسبه شاخص اثربخشی کلی تجهیز از حاصل ضرب تعداد محصولات خوب ساخته شده در چرخه زمانی ایده آل و سپس تقسیم آن عدد بر زمان تولید برنامه ریزی شده است. فرمول محاسبه شاخص oee :

OEE= (Ideal cycle time × Good count) ⁄ (Planned production time)

  • روش محاسباتی دیگری نیز وجود دارد که از حاصل ضرب سه فاکتور دسترس پذیری، عملکرد و کیفیت که بیشترین تأثیر را در اثربخشی کلی تجهیز دارند، به دست می آید.

OEE= Availability × Performance × Quality


قابلیت دسترسی

نسبت زمان بهره برداری به زمان اشغال تجهیز. کلیه توقفات از جمله خرابی تجهیزات، زمان راه اندازی، و … به دلیل مشکلات کیفی بر روی فاکتور در دسترس بودن تأثیر می گذارد.

نسبت کارآيی

زمانی که بر اساس سرعت اسمی بايد تجهیز برای تولید مقدار مشخصی از محصول صرف نمايد، به زمانی که عملاً تجهیز برای تولید اين مقدار محصول صرف نموده است. عامل اصلی کاهش دهنده اين شاخص، کار کردن تجهیز در سرعت پايین (به علت روش اشتباه، عدم آموزش اپراتور، عدم توانايی اپراتور، عدم وجود روش و دستورالعمل های مناسب، فرسودگی تجهیز و …) است.

نسبت تولید سالم

نسبت محصول تولید شده قابل قبول به کل مقدار محصول که توسط ماشین تولید شده است. کوچکترين اشتباه و عدم آگاهی در محاسبه این شاخص باعث انحراف و اتلاف هزينه ای فراوانی در آينده می شود.

بهترین امتیاز برای شاخص اثربخشی کلی تجهیز OEE

شاخص OEE برای صنایعی که تولید پیوسته دارند شاید کاربرد کمتری داشته باشد و برای آن تجهیزات بهتر است از شاخص های دیگر بهره برد. به عنوان یک الگوی محک زنی، این شاخص به صاحبان سازمان کمک می کند عملکرد کسب و کار خود را با بهترین استانداردهای صنعت مقایسه نمایند. همچنین ابزار مفیدی برای مقایسه عملکرد شیفت های کاری متفاوت سازمان است.

مقایسه درصد شاخص OEE در صنایعی با تولید گسسته:

  • 85٪ بسیار مورد توجه بوده و به عنوان عملکردی در سطح جهانی تلقی می شود.
  • 60٪ معمولاً در بین تولیدكنندگان دیده می شود و این بدان معنی است كه جایی برای پیشرفت چشمگیر وجود دارد.
  • 40٪ در بین تولیدكنندگانی كه به تازگی فرآیند پیگیری و بهبود عملکرد تولیدی خود را شروع کرده اند متداول است. این نمره پایینی است، اما معمولاً با بررسی دقیق هر یک از سه عامل می تواند به سرعت بهبود یابد.

هدف نباید دستیابی به معیار سطح جهانی باشد.  برخی از فرآیندها هرگز نمی توانند به عدد کلاس جهانی دست یابند، زیرا برای این امر طراحی نشده اند. بیان این موضوع نیز به منظور تغییر عدد نیست؛ این امر مربوط به کارهایی است که به منظور تغییر این عدد باید اجرا شوند. “این عدد به خودی خود هیچ گونه معنایی ندارد.”


  • مزایای استفاده از شاخص OEE

  • بهره وری نیروی کار ر ا بیشینه می نماید.
  • استفاده از تجهیزات موجود با حداکثر توان را تضمین می کند.
  • کمک به حفظ مزایای رقابتی در بازار، به ویژه در صنایع رقابتی
  • کاهش هزینه‌های تعمیر و نگهداری ماشین‌آلات به دلیل قابلیت ایجاد برنامه‌ها و زمان‌بندی‌های صحیح و مناسب
  • بهبود انطباق‌پذیری خط تولید
  •  و…

فرآیند تعیین شاخص اثربخشی کلی تجهیز (OEE)

تعيين تيم كاري جهت جمع آوري صحيح داده ها، اطلاعات پايه و نيز ايجاد هماهنگي بين بخش هاي مختلف (تیمی شامل افراد از واحدهای مهندسی، تولید، کیفیت و نگهداری و تعمیرات)

برگزاری دوره های آموزشی برای اعضای تیم فوق

تدوین فرآیند اجرایی مورد نظر

شناسایی و انتخاب تجهیزات کلیدی سازمان

تهیه فرم های گردآوری اطلاعات و ثبت اطلاعات لازم برای محاسبه شاخص ها

محاسبه شاخص اثربخشی کلی تجهیزات (OEE)

ایجاد نمودارها و گزارشات مربوطه

شناسایی پارامترهای حذف اتلافات شش گانه و تعریف اقدامات اصلاحی ضروری برای بهبود

پیگیری اقدامات تعیین شده، سنجش مجدد شاخص

محاسبه بهترین تناوب (متناسب با تجربه کسب شده در بندهای فوق) برای محاسبه شاخص اثربخشی کلی تجهیزات (OEE)