چهاردهمین همایش مدیریت دارایی های فیزیکی برگزار شد
عبارت «مدیریت دارایی های فیزیکی» تا دو دهه پیش مفهومی ناآشنا در ادبیات مدیریتی کشور بود؛ امروزه اما بهواسطۀ زحمات صاحبنظران این دانش در کشور، بسیاری از سازمانها نهتنها مدیریت دارایی های فیزیکی را میشناسند، بلکه آن را بهمثابه نیازی ناگزیر پذیرفتهاند و در استقرار این دانش قدیمی در لباسی تازه، از هم پیشی میگیرند. زنجیرۀ ارتباط بین دانش و صنعت، حلقههای گوناگون و مکمل زیادی دارد که از جملۀ آنها میتوان برگزاری همایش، ترجمۀ کتاب و مقالات، برگزاری کلاسهای آموزشی، آشناکردن دانشگاهها، تربیت مشاوران، تدوین آییننامهها و مقررات، توسعۀ مدلهای اجرایی، ایجاد تعهد مدیران و مشارکت کارکنان و ایجاد فضایی برای تشویق شرکتهای پیشرو را برشمرد.
امسال نیز چهاردهمین همایش مدیریت دارایی های فیزیکی بهعنوان یکی از حلقههای این زنجیر، با حضور مدیران ارشد صنایع بزرگ، خبرگان نگهداری و تعمیرات و استادان برجستۀ این حوزه از سراسر کشور در روزهای 10 و 11 دی ماه با همکاری شرکت پمکو و گروه پژوهشی صنعتی آریانا در پژوهشگاه صنعت نفت برگزار شد. برای مراجعه به سایت همایش کلیک کنید.
برگزاری 6 میزگرد تخصصی در چهاردهمین همایش مدیریت دارایی های فیزیکی
همایش امسال در 3 سالن همزمان برگزار شد و شاهد برگزاری 6 میزگرد تخصصی بود: «میزگرد صنعت نفت، گاز و پتروشیمی»، «میزگرد صنعت برق»، «میزگرد ایمنی»، «میزگرد نسل چهارم مدیریت داراییها»، «میزگرد ساختمان و تأسیسات» و «میزگرد برونسپاری قراردادهای بهرهبرداری و نگهداشت». این 6 میزگرد در سال اصلی مرکز همایشهای بینالمللی پژوهشگاه صنعت نفت برگزار شد و با استقبال و مشارکت مطلوب شرکتکنندگان در همایش مواجه شد.
میزگرد صنعت نفت، گاز و پتروشیمی
نتایج نظرسنجیها حکایت از آن دارد که بیش از 90 درصد خبرگان صنعت نفت و گاز بر این باورند که استقرار سیستم مدیریت داراییهای فیزیکی به بهبود سطح قابلیتاطمینان و دسترسپذیری تجهیزات کمک میکند. ایران بهعنوان دومین دارندۀ ذخایر گاز جهان و چهارمین ذخایر کشفشدۀ نفت در جهان، از جمله کشورهای مؤسس مجمع کشورهای صادرکنندۀ نفت (اوپک) و جزو بزرگترین صادرکنندگان نفت و گاز در جهان است. همچنین ۴.۸ درصد از سهم بازار پتروشیمی جهان در اختیار ایران است. نظر به گستردگی و اهمیت فعالیتهای انجامشده در حوزۀ مدیریت داراییهای فیزیکی در سطح صنعت نفت، گاز و پتروشیمی کشور، امسال برای هفتمین سال متوالی کمیتۀ علمی همایش با حضور چهرههای شاخص حوزۀ مدیریت داراییهای فیزیکی در این بخش اقدام به برگزاری میزگردی با حضور نمایندگان این صنعت کرد. در این میزگرد آقایان علمدار بابایی (مدیر عملیات شرکت مجتمع گاز پارس جنوبی)، مسعود زردویان (مدیر هماهنگی و نظارت بر تولید شرکت ملی گاز ایران)، مهدی علیپور (رئیس بازرسی فنی شرکت ملی گاز ایران)، دکتر سیامک برادران (مدیر مرکز توسعۀ نظام مدیریت داراییهای فیزیکی دانشگاه صنعت نفت)، دکتر علیمحمد پوررضا (مدیرعامل شرکت پالایش گاز بیدبلند) و ماشاءالله فتاحینیا (رئیس برنامهریزی نگهداری و تعمیرات شرکت مناطق نفتخیز جنوب) به ارائۀ چالشها و چشمانداز مدیریت داراییهای فیزیکی در صنعت نفت و گاز پرداختند. به گفتۀ دبیر این میزگرد، آقای مرتضی ورمزیار، در این میزگرد این مدیران باتوجهبه پروژههای پایلوت انجامشده و نیز تجربیات استقرار برای بهبود وضعیت مدیریت داراییهای فیزیکی در این صنعت به موارد زیر بهعنوان نکات کلیدی موفقیت در استقرار مدیریت داراییهای فیزیکی تأکید کردند:
- لزوم توجه به نقشهراهها و تداوم مسیر تعیینشده در چشمانداز مجتمعها؛
- وجود هستههای مرکزی و سیاستگذار در پروژههای استقرار در سطح مجتمعها برای تسهیل فعالیتها؛
- درنظرگرفتن مدیریت داراییهای فیزیکی برای بهینهسازی در واگذاریهای مجتمعها به برونپذیران در قراردادهای بهرهبرداری و نگهداشت؛
- توجه به نقش کلیدی مدیریت داراییهای فیزیکی در محیط پیچیده صنعت نفت، گاز و پتروشیمی و سیاستگذاریهای کلان؛
- لزوم توجه به نقش آموزش و سرانۀ آموزشی در حوزه مدیریت داراییهای فیزیکی و تعریف این آموزشها در فهرست آموزشهای مصوب وزارت نفت؛
- توجه به چالشهای استقرار نظام مدیریت داراییهای فیزیکی با توجه به گستردگیهای موجود در شرکتهای بزرگ (از جمله مناطق نفتخیز جنوب و شرکتهای مشابه)؛
- توجه به چالشهای خروج نیروی انسانی خبره، تحریمهای مربوط به قطعات یدکی و عمر بالای تجهیزات در برخی بخشهای صنعت نفت، گاز و پتروشیمی؛
- تدوین شاخصهای متناسب در سطح کلان شرکتها برای پایش بهبود مستمر در مدیریت داراییهای فیزیکی؛
- توجه به مدیریت اطلاعات و دادههای مرتبط با سیستم مدیریت داراییهای فیزیکی و ایجاد سیستمهای نرمافزاری یکپارچه در بخشهای مختلف مالی، انبار، قطعه یدکی و تعمیرات و بهرهبرداری؛
- اصلاح ساختار سازمانی و پایش سمتهای سازمانی برای چابکسازی و انعطافپذیری سازمانها در تصمیمگیری و برنامهریزی بهتر مدیریت داراییهای فیزیکی؛
- تدوین الزامات شایستگی سازمانی و شرح وظایف حوزۀ مدیریت داراییهای فیزیکی.
میزگرد نسل چهارم مدیریت داراییها
در میزگرد «نسل چهارم مدیریت داراییهای فیزیکی» نیز آقایان دکتر علی زواشکیانی، رضا اسماعیلی، رضا خدایار و محمد قیصری حضار را در جریان جدیدترین پیشرفتهای فناورانه در عرصۀ مدیریت داراییها قرار دادند. استفاده از فناوریهای نوین تأثیر مهمی در افزایش بهرهوری، بهبود کیفیت و کاهش حوادث ایمنی و زیستمحیطی صنایع مختلف داشته است و امروزه با پیشرفتهای فناورانۀ عظیم در حسگرها، یادگیری ماشینی، فضای ابری، تحلیل کلاندادهها، اینترنت صنعتی اشیاء، واقعیت افزوده و سیستمهای فناوری اطلاعات، ما در آستانۀ انقلاب صنعتی چهارم قرار گرفتهایم. اگر سازمانی قصد سرمایهگذاری در انقلاب صنعتی چهارم را داشته باشد، حتماً باید مدیریت داراییهای فیزیکی را در کانون توجه راهبردهای خود قرار دهد. در میزگرد «نسل چهارم مدیریت داراییها» به این مسائل پرداخته شد:
- انقلاب صنعتی چهارم چیست؟
- نسل چهارم مدیریت داراییها (AM 4.0) چیست؟
- انقلاب صنعتی چهارم چه تأثیری بر مفاهیم و شیوههای مدیریت داراییها فیزیکی میگذارد؟
- چه فناوریهایی در آینده به کمک مدیریت داراییهای فیزیکی خواهند آمد؟
- در نسل چهارم مدیریت داراییهای فیزیکی رابطۀ بین انسان و ماشین چگونه خواهد بود؟
- چالشهای پیادهسازی انقلاب صنعتی چهارم در ایران و راهکارهای رفع آنها چیست؟
میزگرد صنعت برق
برآوردها حاکی از این است که ارزش کل داراییها در صنعت انرژی بیش از ۱۰۰۰ میلیارد دلار باشد؛ همچنین سالانه بیش از ۶ درصد ارزش جایگزینی داراییها و تجهیزات در کشور صرف نگهداشت و تعمیرات آنها میشود که این رقم دستکم سه برابر میانگین جهانی است. لذا آشکار است که صرفهجویی حاصل از اجرای روشهای درست نگهداشت، بازگشت سرمایۀ هنگفتی برای اقتصاد کشور به ارمغان میآورد. اهمیت قابلیتاطمینان و ایمنی در صنعت کشور ضرورت استفاده از این رویکردها را دوچندان میکند؛ زیرا با افزایش ظرفیت، توان صادراتی در حوزۀ انرژی افزایش مییابد و برای کشور ارزآوری ایجاد میشود.
با توجه به اهمیت صنعت انرژی و صنایع وابسته، همایش چهاردهم برای پنجمین بار میزبان میزگرد صنعت برق با حضور آقایان محمدابراهیم سربندیفراهانی، علی سعیدی، پیام باقری و حسن حشمتی بود و دربارۀ اهمیت مدیریت داراییها و چالشهای پیادهسازی آن در بخشهای تولید، انتقال و توزیع برق گفتوگو شد. شرکت توزیع نیروی برق شهرستان مشهد هم پیشرفتهای خود در زمینۀ پیاده سازی مدیریت دارایی های فیزیکی در سال گذشته را برای شرکتکنندگان تشریح کرد. دبیر میزگرد آقای مبین نادری نیز دربارۀ روندهای آتی مدیریت داراییها در صنعت برق توضیحاتی را برای حضار مطرح کردند.
میزگرد ایمنی
در میزگرد ایمنی نیز آقایان علی امجدی شرکت پلیمر آریاساسول، آقای دکتر کیان نظریان از شرکت هواپیمایی سپهران و آقای رضا آزادگان از شرکت پمکو به ایراد سخنرانی پرداختند. همایش مدیریت داراییهای فیزیکی امسال برای نخستین بار میزبان میزگرد «ایمنی» بود؛ مدیریت داراییها همواره در پی یکپارچهسازی واحدهای مختلف و عموماً مجزای سازمان است؛ واحدهایی که در بسیاری از سازمانهای تجهیزمحور، زبان، فرضیات، و فرهنگ خودشان را دارند و اطلاعات و درکشان از مسائل نیز محدود، موضعی و حتی منفعل است. هرچند، همگی تصمیمهایی مجزا ولی عملاً مرتبط را دربارۀ تجهیزات میگیرند. نتیجۀ این گسستگی اما چیزی نیست مگر افت کیفیت و تصمیمهایی غیربهینه؛ لذا یکی از کارکردهای اصلی مدیریت داراییها بهبود این یکپارچگی است. در این میزگرد بررسی شد که برای یکپارچهسازی ایمنی با سایر حوزههای مرتبط با داراییها باید چه رویکردهایی در پیش بگیریم.
همچنین متأسفانه عموماً شاهد هستیم که فشارهای تولید و مالی موجب میشوند ایمنی به حاشیه رانده شود و در چند سال اخیر حتی شاهد حادثهها (و گاهی فاجعههای) صنعتی ناگواری در کشور بودهایم. از طرف دیگر، فشارهای ناشی از تحریمها نیز تمام صنایع را، از کوچک تا بزرگ، در تنگنا قرار دادهاند. لذا این مسئله هم بررسی شد که در شرایط فعلی که افزایش تولید، کاهش هزینه و افزایش درآمدها برای بقای شرکتها اهمیتی دوچندان پیدا کرده است، با چه راهبردها و راهکارهایی میتوان ایمنی را کماکان در صدر اولویتهای سازمانی نشاند.
میزگرد ساختمان و تأسیسات
در میزگرد «نقش مدیریت داراییهای فیزیکی در ساختمان و تأسیسات» نیز آقایان عباس کُریوند، سیدعباس صفوی، مهرداد فراغت و امیر خالقی دربارۀ نقش مدیریت داراییهای فیزیکی در حفظ و بهرهبرداری از ساختمانها و تأسیسات و اهمیت استراتژیک آن در حفظ سرمایههای ملی سخن گفتند. در این میزگرد ابتدا آقای مهندس صفوی دربارۀ هزینههای ناشی از بیتوجهی به رویکردهای نوین مدیریت داراییهای فیزیکی در ساخت ساختمانها و تأسیسات جدید و نیز در بهرهبرداری از ساختمانها و تأسیسات موجود توضیحاتی ارائه کردند. سپس آقای مهندس کریوند بر اهمیت استفاده از مفاهیم مدیریت داراییهای فیزیکی در ساختمانهای کوچک تأکید ورزیدند و به این نکته اشاره داشتند که با اینکه منافع حاصل از این رویکرد در هر ساختمان ممکن است چندان چشمگیر نباشد، ولی اگر از زاویه کلان و در سطح ملی به این مقوله پرداخته شود، مزایای عظیمی برای اقتصاد کشور در پی خواهد داشت. در ادامه نیز آقای مهندس فراغت به نقش فرهنگسازی در توجه به اهمیت رویکرد مدیریت داراییهای فیزیکی در حوزه ساختمان پرداختند. در انتها، هر یک از حاضران، اقداماتی را که در سازمان متبوع خود در زمینه مدیریت دارایهای فیزیکی در حوزه ساختمان و تأسیسات ساختمانی انجام شده است، برشمردند و پیشنهادهایی برای افزایش آگاهی در زمینۀ اهمیت نقش مدیریت داراییهای فیزیکی در صنعت ساختمان و منافع حاصل از بهرهگیری از این رویکرد ارائه کردند.
میزگرد برونسپاری قراردادهای بهره برداری و نگهداشت
در بعدازظهر روز دوم نیز میزگرد «برونسپاری قراردادهای بهره برداری و نگهداشت» با تمرکز بر طرح مسئله و مرور اقدامات انجامشده در شرکت ملی گاز ایران و با حضور آقایان دکتر علی زواشکیانی، علمدار بابایی، امیر شعبانی و علی خوشآب برگزار شد. در ابتدا دبیر میزگرد توضیح دادند که باتوجهبه اهمیت افزایش بهرهوری تولید و بهینهسازی هزینههای آن، وزارت نفت و بهخصوص شرکت ملی گاز راهبرد استفاده از ظرفیتهای فنی و مالی بخش خصوصی در بهرهبرداری و نگهداشت تأسیسات این بخش را در پیش گرفتهاند و شرکت مجتمع گازی پارس جنوبی اولین سازمانی است که در این راه گام نهاده است. سپس آقای علمدار بابایی، مدیر عملیات مجتمع گاز پارس جنوبی، اهداف و الزامات حرکت به سمت برونسپاری در این مجتمع را بیان کردند. آقای علی خوشآب، معاون هماهنگی و نظارت بر تولید شرکت ملی گاز ایران نیز بعد از طرح مسئله، دو موضوع نحوه محاسبه هزینهها و ارزشگذاری فعالیتها و تولید انجامشده توسط برونپذیران هر پالایشگاه را برای حضار تشریح کردند.
یکی از دغدغههای اصلی شرکت ملی گاز در جریان برونسپاری پالایشگاههای مجتمع گازی پارس جنوبی، ایجاد شرایط و زیرساختهای لازم برای صیانت از داراییهای فیزیکی است. در کنار افزایش تولید، تعالی سازمان در مدیریت داراییهای گرانبهای کشور در منطقه پارس جنوبی از اهداف اصلی مدنظر در اتخاذ راهبرد برونسپاری بهرهبرداری و نگهداشت (O&M) است. روش توجه به این موضوع در پروژههای مشابه در سطح جهان و همچنین راهکارهای در حال پیادهسازی در شرکت ملی گاز بهصورت اجمالی در سخنرانی مشاور پروژه آقای دکتر زواشکیانی ارائه شد. سخنران پایانی این پنل نیز قبل از شروع بخش پرسش و پاسخ با حضار آقای مهندس امیر شعبانی بودند که نمایندگی جامعۀ پیمانکاران بهرهبرداری و نگهداشت را بر عهده داشتند. صحبتهای ایشان بر سؤالات و چالشهای احتمالی پیمانکاران در خصوص فرایند پیادهسازی مدل برونسپاری متمرکز بود که پرسشها و نگرانیهای مطرحشده در ادامه توسط دو نماینده بخش کارفرمایی آقایان بابایی و خوشآب پاسخ داده شد. در بخش پایانی نیز از سوی حضار در سالن پرسشهایی مطرح شد و موضوعاتی مانند نحوه محاسبه ریسکهای مالی، عملیاتی و ایمنی، امکان پیادهسازی مدل در بخشهای دیگر صنعت نفت و گاز و پتروشیمی، مدت قراردادهای برونسپاری و دیگر شرایط آن مورد کنکاش بیشتر قرار گرفت.
برگزاری 40 سخنرانی تخصصی در چهاردهمین همایش مدیریت دارایی های فیزیکی
در کنار این 5 میزگرد، 40 سخنرانی نیز برگزار شد و مشاوران و خبرگان برجستۀ این حوزه فرصت یافتند تا تجربهها، یافتهها و دستاوردهای خود در سال گذشته را در بزرگترین گردهمایی مدیران فنی ایران به شرکتکنندگان ارائه کنند. بیش از ۵۰۰ نفر از مدیران و دستاندکاران نگهداری و تعمیرات از صنایع مختلف بزرگ و کوچک، کارشناسان و مشاوران نگهداریوتعمیرات نیز از این سخنرانیها بهره بردند.
به گفتۀ علی زواشکیانی، دبیر علمی این همایش، «بهینه سازی و افزایش بهره وری و کاهش هدررفت و ضایعات در شرکتهای صنعتی از جمله چالش های کلیدی صنایع در شرایط کنونی اقتصاد ایران به شمار میرود. به همین دلیل است که استقبال از این همایش با گذشت دوازده سال از برگزاری اولین دورۀ آن همواره رو به افزایش بوده است و هر سال توانستهایم بخشهای جدیدی از صنعت گستردۀ این مرزوبوم را با مفهوم مدیریت دارایی های فیزیکی آشنا کنیم و مزایای این رویکرد نوین را به آنها معرفی کنیم. از جمله اینکه امسال هم شاهد استقبال شرکتها بودیم و بیش از ۵۰۰ نفر از مدیران صنایع کشور از صنایع مختلفی همچون نفت، گاز، پتروشیمی، برق، معدنی، نیروگاهی، آبوفاضلاب و خودروسازی در آن شرکت کردند.»
جایزۀ مدیریت دارایی های فیزیکی
یکی دیگر از حلقههای این زنجیر، جایزۀ مدیریت داراییهای فیزیکی (PAMAWARD) است که قطعهای دیگر از این تصویر کلان است. این جایزه برای نخستین بار در همایش دهم برگزار و با استقبال اهالی صنعت روبهرو شد و از آن زمان تاکنون شاهد تداوم برگزاری آن بودهایم. در فرایند این جایزه، سازمانهای مختلف در دو مرحلۀ خودارزیابی و ارزیابی شخص ثالث بر اساس پرسشنامه و مدل آپتایم (Uptime) ارزیابی میشوند. شایان ذکر اینکه جیمز پیکنل، از نویسندگان کتاب آپتایم و از نخبگان بینالمللی مدیریت داراییهای فیزیکی هم بهعنوان ناظر عالی جایزۀ ایران در مراسم اعطای جوایز اولین دوره در سال ۱۳۹۴ سخنرانی کردند.
در این جایزه سازمانها میتوانند در چهار حوزه شرکت کنند: دسته اول صنعت، دسته دوم نیرو (شامل صنعت برق و آبفا)، دسته سوم نفت و گاز و پتروشیمی، و دسته چهارم ساختمان و تأسیسات. هر سازمان بسته به سطح شایستگی و بر اساس امتیازاتی که کسب کرده باشد، تندیس یا تقدیرنامه جایزه را دریافت میکند.
یکی از مأموریتهای مهم این جایزه، علاوه بر ترویج دانش و تشویق سازمانها، معرفی الگویهای ایرانی نگهداشت است. سازمانهایی که دغدغههای مشترک در محیط کسبوکار دارند، قطعاً راحتتر میتوانند الگوپذیر و الگوساز باشند. همچنین این جایزه از طریق ارائۀ گزارشهای مقایسهای بین سازمانهای داخلی و خارجی، به ارزیابیشوندگان کمک میکند تا جایگاه خود را نسبت به سازمانهای کلاس جهانی در مبحث مدیریت داراییهای فیزیکی بسنجند.
از جمله مأموریتهای جایزه تعالی مدیریت داراییهای فیزیکی میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- ترویج فرهنگ مدیریت نظاممند داراییهای فیزیکی؛
- معرفی سازمانهای برتر بهعنوان الگوهای داخلی؛
- شناخت سازمانها از جایگاه و وضعیت مدیریت نگهداری و تعمیرات خود نسبت به سازمانهای مشابه؛
- شناسایی قوتها و بهبودهای سازمان در زمینۀ مدیریت داراییهای فیزیکی و تدوین هدفمند استراتژیها برای همسوسازی تلاشهای سازمان؛
- تشویق سازمانها، مدیران و حامیان مدیریت داراییهای فیزیکی؛
- ایجاد بستر لازم برای رقابت در کلاس جهانی در زمینۀ مدیریت داراییهای فیزیکی.
امسال در پنجمین دورۀ این جایزه، از مجموع شرکتهایی که آمادگی خود را برای ارزیابی اعلام کردند و بر اساس مجموع امتیازات حاصل از ارزیابی ۱۰ جنبه مدل تعالی مدیریت داراییهای فیزیکی (آپتایم)، 7 سازمان برتر در در صنایع مختلف موفق به دریافت جایزه شدند:
- «پالایشگاه چهارم پارس جنوبی» برندۀ تندیس برنزین 6 ستاره (با 9 امتیاز پیشرفت نسبت به سال قبل)؛
- «پالایشگاه گاز بیدبلند» برندۀ تقدیرنامۀ 5 ستاره (با 10 امتیاز پیشرفت نسبت به سال قبل)؛
- «توزیع برق خراسان شمالی» برندۀ تقدیرنامۀ 3 ستاره (در اولین سال حضور)؛
- «بندر امام خمینی (ره)» برندۀ تقدیرنامۀ 3 ستاره (در اولین سال حضور)؛
- «شرکت نفت فلات قاره ایران» برندۀ تقدیرنامۀ 2 ستاره (در اولین سال حضور)؛
- «شرکت نفت و گاز پارس» برندۀ تقدیرنامۀ 2 ستاره (در اولین سال حضور)؛
- «شرکت توزیع برق خراسان رضوی» برندۀ تقدیرنامۀ 2 ستاره (در اولین سال حضور).
