انقلاب صنعتی چهارم چیست ؟

فوریه 6, 1399413
industry4vvv.0-1-1.jpg


انقلاب صنعتی چهارم چیست و ما چه وظیفه‌ای بر عهده داریم؟



«انقلاب صنعتی چهارم» اصطلاحی است که این روزها زیاد به آن مواجه می‌شویم. اما منظور از انقلاب صنعتی چهارم چیست و قرار است چه تغییراتی در زندگی ما ایجاد کند؟ کلاس شواب، بنیان‌گذار و رئیس اجرایی مجمع جهانی اقتصاد، که نخستین بار مفهوم «انقلاب صنعتی چهارم» را معرفی کرد، در نوشتار زیر دربارۀ این انقلاب توضیح می‌دهد. این مقاله که در 21 آذر 1394 در وبسایت فارن افرز (Foreign Affairs) منتشر شده است، یکی از اولین نوشتارهای مرتبط با این مفهوم و اولین نوشتۀ کلاس شواب دربارۀ آن است که سعی می‌کند فرصت‌ها و تهدیدهای این انقلاب فناورانه را در حد مجالش تبیین کند.



ما در آستانۀ انقلابی فناورانه هستیم که نحوۀ زندگی، کار و ارتباطاتمان را به‌کلی زیرورو خواهد کرد. چنین تحولی با این مقیاس، دامنه و پیچیدگی، شبیه هیچ‌کدام از تجربه‌های پیشین بشر نیست. هنوز نمی‌دانیم این تحول آبستن چه چیزهایی است، اما از یک چیز مطمئنیم: واکنش ما به آن باید یکپارچه و فراگیر باشد و تمام ذی‌نفعان را دربرگیرد، از دولت‌های جهانی و بخش‌های دولتی و خصوصی گرفته تا دانشگاهیان و جامعۀ مدنی.

اولین انقلاب صنعتی از آب و نیروی بخار برای مکانیکی‌سازی تولید استفاده کرد. انقلاب صنعتی دوم از نیروی برق برای تولید انبوه بهره گرفت. انقلاب سوم هم با اتکا به الکترونیک و فناوری اطلاعات، تولید را خودکار کرد. حالا انقلاب صنعتی چهارم بر شانه‌های انقلاب صنعتی سوم ایستاده: انقلابی دیجیتال که از میانه‌های قرن پیشین آغاز شده است. شاخصۀ انقلابِ کنونی همجوشی فناوری‌هایی است که مرزهای بین سپهرهای فیزیکی، دیجیتال و زیست‌شناختی را محو می‌کند.

به سه دلیل می‌توان گفت تحولات امروز صرفاً ادامۀ انقلاب صنعتی سوم نیستند، بلکه ظهور انقلابی چهارم و مجزا را نوید می‌دهند: شدت، دامنه، و تأثیر سیستمی این تحولات. سرعت پیشرفت‌های کنونی تاکنون در طول تاریخ سابقه نداشته است. وقتی انقلاب چهارم را با انقلاب‌های صنعتی پیشین مقایسه کنیم، می‌بینیم که با سرعتی نمایی در حال تکامل است، نه سرعتی خطی. در ضمن، عملاً تمام صنایع در تمام کشورها را مختل کرده است. گستره و عمق این تغییرات هم نویدبخش تحول کل نظام‌های تولیدی، مدیریتی و حکمرانی است.

حالا میلیاردها انسان به دستگاه‌های موبایلی با پردازنده‌های خارق‌العاده و حافظه‌های عظیم و در نتیجه به دانش دسترسی نامحدود دارند. این قابلیت‌ها با دستاوردهای فناوری‌های نوظهور در عرصه‌هایی نظیر هوش مصنوعی، رباتیک، اینترنت اشیا، خودروهای خودران، چاپ سه‌بعدی، نانوفناوری، زیست‌فناوری، علم مواد، ذخیره‌سازی انرژی و رایانش کوآنتومی چندین برابر خواهد شد.

هوش مصنوعی خیلی وقت است که وارد زندگی ما شده، از خودروهای خودران و پهپادها گرفته تا دستیارهای مجازی و نرم‌افزارهای مترجم و سرمایه‌گذاری. در سالیان اخیر عرصۀ هوش مصنوعی با اتکا به افزایشِ نمایی قدرت رایانشی و دسترسی به حجم عظیمی از داده‌ها شاهد رشدی خیره‌کننده بوده؛ رشدی که به ظهور نرم‌افزارهایی برای شناسایی داروهای جدید تا الگوریتم‌هایی برای پیش‌بینی علائق فرهنگی‌مان منجر شده است. هم‌زمان، فناوری‌های منسوجات دیجیتال مدام در حال تعامل با جهان زیست‌شناختی هستند. مهندسان، طراحان و معماران در حال ترکیب طراحی رایانشی، تولید افزوده، مهندسی مواد و زیست‌شناسی مصنوعی با یکدیگر هستند تا پیشگام همزیستیِ بین میکروارگانیسم‌ها، بدن ما، محصولاتی که مصرف می‌کنیم، و حتی ساختمان‌های محل زندگی‌مان باشند.


چالش‌ها و فرصت‌ها

مانند انقلاب‌های پیشین، انقلاب صنعتی چهارم نیز ظرفیت افزایش سطوح درآمد جهانی و بهبود کیفیت زندگی مردم گوشه‌وکنار جهان را دارد. تا کنون آن‌هایی که بیشترین بهره را از این انقلاب برده‌اند، مصرف‌کنندگانی هستند که امکانات و استطاعت دسترسی به جهان دیجیتال را داشته‌اند؛ فناوری باعث خلق محصولات و خدمات جدیدی شده که کارایی و به‌تبعش مطلوبیت زندگی شخصی ما را افزایش داده است. درخواست تاکسی، خرید بلیت سفر، خرید کالا، پرداخت، گوش‌دادن به موسیقی، فیلم دیدن یا انجام بازی‌های ویدیویی، حالا همگی این کارها را می‌شود از هر جایی انجام داد.

در آینده، نوآوری فناورانه به معجزه‌ای در عرصۀ عرضه و تقاضا منجر خواهد شد که مزایایی بلندمدت در کارایی و بهره‌وری خواهد داشت. هزینه‌های حمل‌ونقل و ارتباطات کاهش می‌یابد، اثربخشیِ تدارکات و زنجیرۀ تأمین بین‌المللی بیشتر می‌شود و هزینۀ تجارت ناچیز خواهد شد: اتفاقاتی که همگی باعث گشایش بازارهای جدید و محرک رشد اقتصادی خواهند شد.

هم‌زمان، همان‌طور که اریک بِرینیِلفسن و اندرو مکافی اشاره کرده‌اند، این انقلاب می‌تواند نابرابری‌هایی بزرگ‌تر در پی داشته باشد، به‌ویژه باتوجه‌به قابلیتش برای آشوبیدن بازارهای کار. به‌موازاتی که اتوماسیون در سراسر اقتصاد جایگزین نیروی کار می‌شود، جایگزینی کارگران با دستگاه‌ها ممکن است شکاف بین بازگشت سرمایه و بازگشت نیروی کار را بدتر کند. از سوی دیگر، بعید نیست که جایگزینی کارگران با فناوری، در مجموع، باعث افزایش خالص کارهای ایمن و پرمنفعت شود.

اکنون نمی‌شود پیش‌بینی کرد که چه سناریوهایی احتمال بروز دارند، و تاریخ می‌گوید که نتیجۀ نهایی احتمالاً ترکیبی از این دو است. هرچند، من از یک چیز مطمئنم: اینکه در آینده، استعداد بیش از سرمایه، عاملی کلیدی برای تولید خواهد بود. این امر به ظهور بازار کاری منجر می‌شود که بیش‌ازپیش به بخش‌های «کم‌مهارت/کم‌درآمد» و «پرمهارت/پردرآمد» تقسیم خواهد شد، و این نیز به نوبۀ خود به تنش‌های اجتماعی دامن خواهد زد.

نابرابری افزون بر اینکه یکی از دغدغه‌های اقتصادی اصلی است، نشانگر بزرگ‌ترین دغدغۀ اجتماعی مرتبط با انقلاب صنعتی چهارم است. بزرگ‌ترین بهره‌مندانِ از نوآوری احتمالاً فراهم‌کنندگان سرمایه‌های فکری و فیزیکی هستند – نوآوران، سهامداران و سرمایه‌گذاران: اتفاقی که شکاف فزایندۀ ثروت را بین افراد متکی به سرمایه در مقابل افراد متکی به کار توضیح می‌دهد. لذا فناوری یکی از دلایل اصلی این است که درآمد بخش عمده‌ای از مردم در کشورهای پردرآمد ثابت مانده یا حتی کاهش یافته است: تقاضا برای کارگران پرمهارت افزایش یافته، درحالی‌که تقاضا برای کارگرانی با تحصیلات کمتر و کم‌مهارت‌تر کاهش یافته است. نتیجه بازار کاری است که تقاضای فراوان در دو سوی آن دیده می‌شود، اما میانه‌های آن خالی است.

این امر توضیح می‌دهد که چرا این همه کارگر ناامید و نگران از این هستند که درآمدهای واقعیِ خودشان و فرزندانشان افزایشی نخواهد یافت. همچنین کمک می‌کند توضیح دهیم که چرا قشر متوسط در سراسر جهان بیش‌ازپیش در حال تجربۀ حسی فراگیر از نارضایتی و بی‌عدالتی هستند. اقتصادِ «برنده همه‌چیز را از آن خود می‌کند» که فقط دسترسی محدودی به قشر متوسط می‌دهد، راهنمایی است برای نابودکردن مردم‌سالاری.

همچنین فراگیری فناوری‌های دیجیتال و پویایی همرسانی اطلاعاتِ به لطف رسانه‌های اجتماعی ممکن است موجب افزایش گسستگی شود. بیش از 30 درصد جمعیت جهان اکنون از شبکه‌های اجتماعی برای ارتباط، یادگیری، و همرسانی اطلاعات استفاده می‌کنند. در جهان آرمانی، این تعاملات فرصتی برای درک و همبستگی بین فرهنگ‌ها فراهم می‌کنند. اما درعین‌حال ممکن است انتظارهایی غیرواقعی را ایجاد و منتشر کنند دربارۀ اینکه عوامل اصلی موفقیت فردی یا گروهی چیست، و نیز فرصت‌هایی برای گسترش عقاید و باورهای افراطی فراهم کنند.


تأثیر بر کسب‌وکار

یکی از موضوع‌های همیشگی گفت‌وگوهایم با مدیران جهانی و مدیران ارشد کسب‌وکارها این است که درک سرعت نوآوری و شدت نظم‌آشوبی و پیش‌بینی آن‌ها کار دشواری است و اینکه این محرک‌ها یکی از منابع دائمی شگفتیِ آگاه‌ترین افراد و حتی آن‌هایی هستند که بیشترین ارتباطات را دارند. در واقع، در بین تمام صنایع، شواهدی کافی وجود دارد که فناوری‌های پیش‌برندۀ انقلاب صنعتی چهارم، تأثیری مهم بر کسب‌وکارها خواهند داشت.

در سویۀ عرضه، بسیاری از صنایع شاهد ورود فناوری‌های جدیدی هستند که شیوه‌هایی کاملاً جدید برای رفع نیازهای کنونی خلق می‌کنند و نظم کنونیِ زنجیره‌های ارزش صنایع را به‌شدت برمی‌آشوبند. نظم‌آشوبی همچنین از رقبایی چابک و نوآور سرچشمه می‌گیرد که به لطف دسترسی به زیرساخت‌های جهانی دیجیتال برای پژوهش، توسعه، بازاریابی، فروش و توزیع و با اتکا به بهبود کیفیت، افزایش سرعت، یا کاهش قیمتِ ارزش پیشنهادی می‌توانند رقبای باسابقه را سریع‌تر از پیش کنار بزنند.

در سویۀ تقاضا نیز تغییراتی شگرف در حال وقوع است، زیرا افزایش شفافیت، مشارکت مصرف‌کننده، و الگوهای جدید رفتار مصرف‌کننده (که با دسترسی به داده‌ها و شبکه‌های موبایل بیش‌ازپیش گسترش می‌یابند) شرکت‌ها را وامی‌دارند تا شیوه‌های طراحی، بازاریابی و عرضۀ محصولات و خدماتشان را اصلاح کنند.

یکی از روندهای کلیدی، توسعۀ زیرساخت‌های مبتنی بر فناوری است که عرضه و تقاضا را ترکیب می‌کند تا ساختارهای کنونی صنایع را بیاشوبد، مانند اتفاقاتی که درون اقتصاد «تسهیمی» (sharing) یا «بنا به تقاضا» (on-demand) شاهدش هستیم. این زیرساخت‌های فناوری، که ساده‌سازی شده‌اند تا با گوشی‌های هوشمند بتوان از آن‌ها استفاده کرد، افراد و دارایی‌ها و داده‌ها را یکپارچه می‌کنند و لذا روش‌هایی کاملاً جدید برای مصرف کالاها و خدمات در فرایند ایجاد می‌کنند. در ضمن، موانع افراد و سازمان‌ها برای خلق ثروت را برمی‌دارند و محیط‌های شخصی و حرفه‌ای کارکنان را دگرگون می‌کنند. این کسب‌وکارهای زیرساختیِ جدید به‌سرعت در حال تکثیر به خدماتی بسیار جدید هستند، از خشک‌شویی گرفته تا خرید، از کارهای منزل تا پارکینگ، و از پیام‌ها تا مسافرت.



در کل، انقلاب صنعتی چهارم چهار تأثیر اصلی بر کسب‌وکار دارد: بر انتظارهای مشتری، بر ارتقای محصول، بر نوآوری مشارکتی، و بر ساختارهای سازمانی. مشتریان، خواه مصرف‌کنندگان باشند یا سازمان‌ها، بیش‌ازپیش در مرکز اقتصادی قرار می‌گیرند که هدفش بهبود ارائۀ خدمات به مشتریان است. افزون بر این، خدمات و محصولات فیزیکی را اکنون می‌توان با قابلیت‌های دیجیتالی ارتقا داد که بر ارزش این محصولات و خدمات می‌افزایند. فناوری‌های جدید باعث می‌شوند که دارایی‌ها بادوام‌تر و منعطف‌تر شوند، و داده‌ها و تحلیل‌ها نحوۀ نگهداری از آن‌ها را دگرگون می‌کنند. در نتیجه، دنیای انتظارهای مشتریان، خدمات داده‌محور، و عملکرد دارایی‌ها از طریق تحلیل، مستلزم شیوه‌هایی جدید برای همکاری است، خاصه باتوجه‌به سرعت وقوع نوآوری و نظم‌آشوبی. در نهایت نیز ظهور زیرساخت‌های جهانی و دیگر مدل‌های جدید کسب‌وکار، بدین معناست که باید دربارۀ استعداد، فرهنگ و ساختارهای سازمانی بازاندیشی کرد.

در کل، تغییر گریزناپذیر از دیجیتال‌سازی ساده (انقلاب صنعتی سوم) به نوآوری مبتنی بر ترکیب فناوری‌ها (انقلاب صنعتی چهارم) شرکت‌ها را وامی‌دارد تا دربارۀ شیوه‌های کسب‌وکارشان تجدیدنظر کنند. اما حاصل نهایی یکی است: رهبران کسب‌وکارها و مدیران ارشد باید محیط متغیر خود را بشناسند، پیش‌فرض‌های تیم‌های عملیاتی را به‌چالش بکشند، و خستگی‌ناپذیر و مدام نوآوری کنند.


تأثیر بر دولت‌ها

به‌موازاتی که جهان‌های فیزیکی، دیجیتال و زیست‌شناختی با هم یکی می‌شوند، زیرساخت‌ها و فناوری‌های جدید بیش‌ازپیش به شهروندان امکان می‌دهند تا با دولت‌ها مشارکت کنند، صدای خود را به گوش آن‌ها برسانند، تلاش‌هایشان را همسو کنند، و حتی نظارت مقامات دولتی را بی‌اثر کنند. هم‌زمان، دولت‌ها قدرت‌های فناورانۀ جدیدی به دست می‌آورند تا با اتکا به سیستم‌های نظارتیِ گسترده و توانایی کنترل زیرساخت‌های دیجیتال، بیشتر از قبل بر مردم نظارت کنند. در کل اما دولت‌ها  با فشار بیشتری روبه‌رو می‌شوند تا رویکرد فعلی خود را به سیاست‌گذاری و مشارکت عمومی تغییر دهند؛ زیرا به لطف منابع جدید رقابت و نیز بازتوزیع و تمرکززدایی از قدرتی که فناوری‌های جدید امکان‌پذیر می‌کنند، نقش مرکزی دولت‌ها برای اجرای سیاست‌ها کمرنگ می‌شوند.

خلاصه، توانایی سیستم‌های دولتی و مقامات حکومتی برای سازگاری است که بقای آن‌ها را تعیین می‌کند. اگر دولت‌ها بتوانند جهانِ تغییرات نظم‌آشوب را با آغوش باز بپذیرند و ساختارهایشان را به میزانی از شفافیت و کارایی برسانند که به آن‌ها امکان دهد مزیت رقابتی خود را حفظ کنند، دوام خواهند آورد. اگر نتوانند متحول شوند، با مشکلاتیِ روافزون مواجه خواهند شد.

این امر بیش از هر جایی در قلمرو قانون‌گذاری مصداق خواهد داشت. نظام‌های کنونی سیاست‌گذاری و تصمیم‌گیری همسو با انقلاب صنعتی دوم متحول شدند، یعنی وقتی تصمیم‌گیران زمان زیادی در اختیار داشتند تا مسئلۀ خاصی را بررسی کنند و واکنش‌های متناسب یا چارچوب قانونیِ مرتبط با آن را آماده کنند. کل این فرایند به‌شکلی خطی و مکانیکی طراحی شده بود و نگاه سختگیرانۀ «بالابه‌پایین» داشت.

اما چنین نگاهی دیگر منطقی نیست. باتوجه‌به سرعت فزایندۀ تغییرات و تأثیرات گستردۀ انقلاب صنعتی چهارم، قانون‌گذاران با چالشی بی‌سابقه مواجه شده‌اند و در اکثر موارد از سازگاری با تغییرات بازمانده‌اند.



اما قانون‌گذاران چگونه می‌توانند در عین استمرار پشتیبانی از نوآوری و پیشرفت‌های فناورانه، از منافع مصرف‌کنندگان و عموم مردم نیز محافظت کنند؟ با پذیرش حکمرانی «چابک»، مانند بخش خصوصی که به‌شکلی فزاینده واکنش‌های چابک را به توسعۀ نرم‌افزار و عملیات‌های کسب‌وکارها نشان می‌دهد. این امر بدین معناست که قانون‌گذاران مدام باید با محیطی به‌سرعت در حال تغییر و جدید سازگار شوند و خودشان را تطبیق دهند تا به‌درستی بتوانند بفهمند که دارند برای چه چیزهایی قانون می‌گذارند. برای این کار، دولت‌ها و نهادهای قانون‌گذار باید از نزدیک با کسب‌وکارها و جامعۀ مدنی همکاری کنند.

همچنین انقلاب صنعتی چهارم بر ماهیت امنیت ملی و بین‌المللی، یعنی هم بر احتمال و هم بر نوع تعارض‌ها تأثیری شگرف خواهد داشت. تاریخ جنگ‌ها و امنیت بین‌المللی، تاریخ نوآوری‌های فناورانه است؛ امروز هم از این مسیر مستثنا نیست. تعارض‌های نوینِ میان دولت‌ها ماهیتی بیش‌ازپیش «چندگانه» دارند؛ یعنی تکنیک‌های مرسوم میدان نبرد را با عناصری ترکیب می‌کنند که پیش از این به بازیگران غیردولتی منسوب بودند. تمایز بین جنگ و صلح، متخاصم و غیرمتخاصم، و حتی خشونت و غیرخشونت (مانند جنگ‌های سایبری) به‌شدت تیره و تار شده است.

به‌موازاتی که این فرایند تثبیت می‌شود و استفاده از فناوری‌های جدیدی نظیر جنگ‌افزارهای خودکار و زیستی آسان‌تر می‌شود، افراد و گروه‌های کوچک‌تر بیش‌ازپیش به دولت‌هایی ملحق می‌شوند که قادرند آسیب‌های جمعی ایجاد کنند. این آسیب‌پذیریِ جدید به نگرانی‌های جدیدی دامن می‌زند. اما درعین‌حال پیشرفت‌ها در فناوری‌ها ممکن است مقیاس یا تأثیر خشونت را (مثلاً از طریق توسعۀ روش‌های حفاظتی جدید، یا هدفگیری دقیق‌تر) کاهش دهد.


تأثیر بر افراد

در نهایت اینکه انقلاب صنعتی چهارم نه‌تنها آنچه انجام می‌دهیم، که کیستیِ ما را هم تغییر خواهد داد. این انقلاب بر هویت ما و تمام مسائل مرتبط با آن اثر می‌گذارد: برداشت ما از حریم شخصی، مالکیت، الگوهای مصرف، اوقات کار و تفریح ، نحوۀ پیشرفت در مسیر شغلی، توسعۀ مهارت‌ها، ملاقات با افراد، و نحوۀ تحکیم روابط. این انقلاب هم‌اینک بر سلامت ما اثر گذاشته و به انسانِ «کمّی‌شده» منجر شده است، و زودتر از آنچه فکرش را می‌کنیم ممکن است به توسعۀ انسان بینجامد. چنین فهرستی انتها ندارد، زیرا تخیل انسان بی‌انتهاست.

من خودم جزو مشتاقان پروپاقرص و از اولین استفاده‌کنندگان فناوری‌ها هستم، اما گاهی می‌اندیشم که آیا یکپارچ‌شدن ناگزیر فناوری در زندگی ما ممکن است برخی خصیصه‌های انسانیِ بنیادینِ ما مانند اشتیاق و همکاری را از بین ببرد؟ رابطۀ ما با گوشی هوشمندمان نمونه‌ای عینی است. ارتباط مدام ممکن است ما را از یکی از مهم‌ترین دارایی‌های زندگی تهی کند: زمانی برای مکث، تأمل، و مشارکت در گفت‌وگوهای معنابخش.

یکی از مهم‌ترین چالش‌های افراد با فناوری‌های اطلاعاتیِ جدید، حریم شخصی است. ما به‌طور شهودی می‌دانیم چرا این موضوع این‌قدر مهم است، اما ردیابی و همرسانی اطلاعات دربارۀ ما نیز یکی از جنبه‌های حیاتیِ اتصال جدید است. جدل‌ها دربارۀ مسائل زیربنایی مانند «تأثیر ازدست‌دادن کنترل بر داده‌هایمان» بر زندگیِ شخصی‌مان، در سال‌‌های پیش رو تشدید خواهد شد. به همین ترتیب، انقلاب‌های روی‌داده در عرصه‌های زیست‌فناوری و هوش مصنوعی – که با شکستن آستانه‌های کنونیِ امید به زندگی، سلامت، شناخت، و توانمندی‌ها – معنایی دوباره به انسان بخشیده‌اند، ما را ترغیب می‌کنند تا مرزهای اخلاقی و اخلاقیات خود را بازتعریف کنیم.


تأثیر بر آینده

نه فناوری و نه نظم‌آشوبیِ ناشی از آن هیچ‌کدام نیرویی بیرونی نیستند که انسان‌ها بر آن‌ها هیچ کنترلی نداشته باشند. همۀ ما در قالب تصمیم‌هایی که هرروزه در مقام شهروند، مصرف‌کننده، و سرمایه‌گذار می‌گیریم، مسئول هدایت این تکامل هستیم. لذا باید قدر این فرصت و قدرتِ در اختیارمان را بدانیم و انقلاب صنعتی چهارم را به‌سمت آینده‌ای هدایت کنیم که بازتابندۀ اهداف و ارزش‌های مشترک ما باشد.

اما برای انجام چنین کاری ما باید دورنمای جهانیِ جامع و مشترکی فراهم کنیم از اینکه فناوری چگونه بر زندگی ما اثر می‌گذارد و محیط‌های اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و انسانی ما را تغییر می‌دهد. هرگز زمانی نویدبخش‌تر و درعین‌حال پرخطرتر از امروز در تاریخ بشر نداشته‌ایم. اما تصمیم‌گیران امروز نیز در طرز فکر مرسوم و خطی گیر افتاده‌اند، یا زیادی درگیر بحران‌های متعددی شده‌اند که توجه آن‌ها را به خود می‌خوانند؛ در نتیجه، به اندازۀ کافی دربارۀ نیروهای نظم‌آشوب و نوآوریِ شکل‌دهنده بر آیندۀ ما اندیشه‌های راهبردی ندارند.

حال که متوجه شدیم منظور از انقلاب صنعتی چهارم چیست و به طور کلی چه تاثیراتی خواهد داشت، باید بگوییم اما همه‌چیز به افراد و ارزش‌ها وابسته است! ما باید آینده‌ای را شکل دهیم که در راستای منافع همۀ ماست، یعنی انسان‌ها را در اولویت قرار دهیم و آن‌ها را توانمند کنیم. انقلاب صنعتی چهارم در بدبینانه‌ترین و غیرانسانی‌ترین حالتش شاید واقعاً قادر به «رباتی‌کردن» انسانیت و در نتیجه تهی‌کردن ما از احساس و عاطفه باشد. اما این انقلاب به‌مثابه مکملی برای بهترین خصیصه‌های ذات انسان – یعنی خلاقیت و همدلی و مراقبت – می‌تواند انسانیت را بر اساس احساس سرنوشت مشترک ما به آگاهیِ جمعی و اخلاقی برکشد. بر عهدۀ همۀ ماست که مطمئن شویم سناریوی دوم به حقیقت می‌پیوندد.برای اطلاعات بیشتر در این رابطه پیشنهاد می‌کنیم خلاصه فصل اول کتاب “آینده انقلاب صنعتی چهارم” نوشته کلاس شوآب را مطالعه نمایید.


مطالب مرتبط

ارکان انقلاب صنعتی چهارم
ارکان انقلاب صنعتی چهارم
رهبری در انقلاب صنعتی چهارم
رهبری در انقلاب صنعتی چهارم
خلاصه فصل اول کتاب “آینده انقلاب صنعتی چهارم“
خلاصه فصل اول کتاب “آینده انقلاب صنعتی چهارم“

413 comments

  • EscothE

    29 دی 1400 at 7:07 ب.ظ

    Three to four times as many patients receiving phentolamine reported being satisfied or very satisfied compared with those receiving placebo. [url=http://www.alevitrasp.com]a vendre levitra original[/url] Treatment consists of surgery prostatectomy radiation therapy andor hormonal chemotherapy.

  • Zoscoms

    9 بهمن 1400 at 10:37 ق.ظ

    Tyuwvg If bradycardia is severe or symptomatic hemodynamic compromise atropine may be helpful in increasing HR. Plaquenil

  • Poupemn

    28 فروردین 1401 at 11:50 ب.ظ

    The Rehabbed & Ready program offers terrific, totally updated homes in up-and-coming Detroit neighborhoods. The work has been done for you! This pretty blue clapboard house was built in 1850 and has plenty of period features waiting to be restored to their former glory. There are two bedrooms and two bathrooms so with a little care and attention, it could make a great home for a small family. It’s on the market for the bargain price of ВЈ23,670 ($30k). Monroe, WA is our specialty. The entire team  at Modern Trends Realty is committed to making the buying and selling of real estate in Monroe, WA a stress free and enjoyable experience . Our website allows you to search all active Monroe Fixer Upper homes, condos, townhouses, income properties & land for sale.  Disclaimer: School attendance zone boundaries are supplied by Pitney Bowes and are subject to change. Check with the applicable school district prior to making a decision based on these boundaries. https://evonyinfo.com/community/profile/thaohuntsman530/ We’re creating homes that are built to last, which means that your new home is energy efficient, water efficient, and sustainable, and it uses trusted brands for building materials and appliances. Additionally, our homes are backed with a Transferable Structural Warranty. No other builder in the industry has a more comprehensive warranty package than M/I Homes. Whether you are looking to sell your home or buy or rent one, you have come to the right place. With our extensive database of home listings, we are here to help connect manufactured home sellers and buyers. Disclaimer: School attendance zone boundaries are supplied by Pitney Bowes and are subject to change. Check with the applicable school district prior to making a decision based on these boundaries. We’ve recently debuted new homes in Florida near Miami as well, with our newest communities spread throughout the counties of Palm Beach, St. Lucie, and Indian River. These developments are settled near some of the state’s most gorgeous coastline, with the Palm Beach area renowned for its beaches. These developments are also a perfect choice for those who work in Miami, with our latest residences combining beautiful, peaceful communities with easy access to everything the city has to offer.

  • alkace

    1 اردیبهشت 1401 at 12:01 ق.ظ

    As researchers work to untangle the nuances of how in utero and perinatal exposure to cannabis can lead to lasting changes in behavior and cognitive function, they are accumulating significant evidence pointing to aberrant changes in the developing brain. As the public and governments become increasingly tolerant of marijuana, we expect an uptick in research data, with cannabis users more likely to report their consumption. Our findings provide important information for women and health care providers about the potential harms of cannabis use during pregnancy. Continued and high frequency of cannabis use during pregnancy were each associated with significantly poorer neonatal outcomes. The long term effects on child health and development should be examined in further studies. https://countrysidetravels.com/forum/index.php?action=profile;area=forumprofile;u=457112 FREE SHIPPING ON ALL ORDERS OVER $100 Sorry, this product is unavailable. Please choose a different combination. Hashish is a potent form of cannabis produced by collecting and compressing trichomes, the most potent material from cannabis plant. Browse our huge selection of premium marijuana flower. Each strain is hand-picked and only sourced from organic producers! Buying weed online shouldn’t break the bank. At Tale of Two Strains, you can get the very best in marijuana and CBD at the fraction of the cost when compared against other online weed dispensaries. Our selection of concentrates, edibles, CBD, flowers, topicals, and tinctures give you a full selection of amazing medical marijuana products. If you’re on the hunt for cheap weed that’s also of very high quality, our store offers everything you need. There is no better place to buy cheap, high quality weed online in Canada than Tale of Two Strains.

  • Jmmhople

    3 اردیبهشت 1401 at 2:05 ب.ظ

    why rx for pharmacy Diamox

  • Montepuddy

    12 اردیبهشت 1401 at 4:31 ق.ظ

    [url=http://cheapdrugs.store/#]real viagra without a doctor prescription[/url]

  • Bog

    17 اردیبهشت 1401 at 6:05 ق.ظ

    .css-dbqwbj.css-dbqwbj h3What are perks and other benefits like at Stanley Steemer International?…Benefits are great and pay is comparable to other business…. First, finding this page was a chore. Second, the recent commercial about ‘Gross’ is tasteless. It’s about as bad as some of the Carl’s Jr.’s commercials. No Stanley Steemer for this family. Looks like some folks don’t like your services anyway. Beauty company EstГ©e Lauder said John Demsey, executive group president, was told to leave the company on Monday, after posting a racist meme to his Instagram account. To take on this new business opportunity, Stanley Steemer would have to vet, onboard, and manage 10-12 new vendors at each operating location – a daunting task given its inefficient, manual approach. Demsey’s shared image was a meme of a children’s book cover showing the Muppet Big Bird wearing a mask over his mouth and the Muppet Snuffy sick in bed. The meme made light of COVID-19 and, as a way to describe Snuffy, used the N-word as part of the book’s title. https://ellemadethis.com/community/profile/jessspillman903/ Deep Cleaning Rotovac 360i Deep Shampoo Cleaning System: for heavier soiled carpets we take the extra step to ensure we provide the deepest cleaning possible with our state of the art deep rotary cleaning carpet shampoo systems. We can clean your rug right in your home or in our shop. We offer area rug pickup & delivery services! If you are looking for the best quality cleaning at an affordable price call us today! If you are looking for the cheapest guy in town to do the job, we will not be “that guy”, but I promise there is a significant difference between our level of quality and the cheap cleaners. You will be amazed at what we can do for your floors! Sorry, this product is unavailable. Please choose a different combination. Tile & Grout Cleaning Unfortunately, it is not safe to clean area rugs on top of hardwood flooring. There is too big a risk of damage to the wood with any cleaning method that uses water. Even rug dry cleaning, which is a very low moisture cleaning method, could contain enough moisture to cause lasting damage to the floor. If you have a garage or unfinished basement, it is still possible to clean an area rug inside on top of the concrete. Therefore, call in USA Clean Master, we’ll make sure your rug is cleaned in the right way.

  • Jeffreywhamn

    18 اردیبهشت 1401 at 6:55 ب.ظ

    most recommended online pharmacies cialis cialis usa cialis no perscription

  • RogerPharo

    24 اردیبهشت 1401 at 12:55 ق.ظ

    buy propecia finasteride propecia cheap buy propecia 5mg

  • RogerPharo

    24 اردیبهشت 1401 at 3:42 ب.ظ

    what is the best ed pill how to cure ed ed drug prices

  • RogerPharo

    25 اردیبهشت 1401 at 7:00 ق.ظ

    how long does it take for ivermectin to work on mites ivermectin for fleas ivermectin dosage for dogs

  • RogerPharo

    26 اردیبهشت 1401 at 8:22 ق.ظ

    what are ed drugs ed drugs compared medication for ed dysfunction

  • Normanram

    27 اردیبهشت 1401 at 6:54 ب.ظ

    ed drugs list natural ed remedies generic ed drugs

  • Normanram

    28 اردیبهشت 1401 at 8:40 ق.ظ

    best online international pharmacies india india pharmacy overseas pharmacies online

  • JohnnyJancy

    30 اردیبهشت 1401 at 1:51 ق.ظ

    buy clomid 50mg buy clomid 50mg clomid tablets for sale

  • JohnnyJancy

    30 اردیبهشت 1401 at 4:49 ب.ظ

    tadalafil without a doctor’s prescription tadalafil best price 20 mg cialis coupon

  • JohnnyJancy

    31 اردیبهشت 1401 at 8:24 ق.ظ

    sildenafil 100 mg viagra sildenafil

  • JohnnyJancy

    1 خرداد 1401 at 2:14 ب.ظ

    ivermectin without a doctor prescription stromectol for sale stromectol for humans for sale

  • Austinbrorb

    2 خرداد 1401 at 7:34 ب.ظ

    You sure can. Trigger free spins with scatter symbols. Alternatively, buy the free spin feature when you play 4 Diamond Blues Megaways. Grab some free spins at our top online casinos. Wagering requirements are 50x from the bonus. No maximum win cap on the cash part of the bonus. Free spins will be issued per 20 free spins daily, 5 days in a row. The sole purpose of the Stop button is to let players see the results faster. The outcome of the game is always randomly determined at the moment the Play button is pressed. The most typical offers we see in the UK when it comes to free spins where no deposit is required is between 10 and 30 free spins. However, we have seen offers where players can receive up to 200 or even 500 free spins, but this will require a deposit to claim. Golden Nugget Casino provides new customers with a generous 100% deposit match welcome bonus worth up to $1,000. It will also throw in 200 free spins on the popular 88 Fortunes Megaways video slot as part of an exciting sign-up bundle for new customers. After registering for a Golden Nugget Casino account, you will join the loyalty program, whereby you can rack up points and exchange them for rewards. You will also be offered a broad selection of ongoing Golden Nugget bonus code offers. https://gritarmy.com/community/profile/jeffreyheringto/ Ci sono solo slot machine con caratteristiche diverse che quindi si adattano di piГ№ ad una certa tipologia di giocatore, o ad un determinato stile di gioco. Il nostro compito ГЁ solo quello di presentarti, in modo del tutto imparziale, i tratti salienti di una macchinetta per permetterti di scegliere in anticipo giГ  sapendo quello che poi troverai andando a giocare. Con le nostre recensioni, potrai trovare piГ№ facilmente e rapidamente una slot adatta a te, mentre se stai cercando una slot specifica della quale conosci il nome, puoi sempre fare affidamento sulla nostra funzionalitГ  “cerca una slot” disponibile nella barra del menГ№. Siete appassionati di slot online? Bene, perchГ© ne abbiamo in abbondanza. Noi di Grazieslots.com siamo concentrati nel fornire le migliori slot machine disponibili per gli italiani. Con ottimi casinГІ online siamo in grado di offrire anche ottimi giochi di slot. Non ГЁ nulla di simile a quello che potete aver trovato nei casinГІ tradizionali. Se volete giocare alle slot online, abbiamo un’ampia scelta di slot. Vivendo in Italia, siete molto piГ№ fortunati rispetto agli appassionati svedesi. Dal momento in cui sono state emanate delle norme che hanno fatto uscire molti operatori dal paese.

  • EddieDep

    3 خرداد 1401 at 12:37 ق.ظ

    stromectol dosage chart in pounds stromectol 12 mg tablets stromectol for humans for sale

  • EddieDep

    3 خرداد 1401 at 3:17 ب.ظ

    stromectol 12 mg tablets stromectol for sale ivermectin pour on for human lice

  • MichaelTop

    5 خرداد 1401 at 6:27 ب.ظ

    best over the counter viagra viagra viagra price

  • HomerNig

    6 خرداد 1401 at 9:49 ق.ظ

    find cialis online cialis cialis 800

  • HomerNig

    8 خرداد 1401 at 6:50 ق.ظ

    cialis with no prescription cialis pills cialis generic best price that accepts mastercard

  • HomerNig

    9 خرداد 1401 at 10:50 ق.ظ

    cialis buy on line generic version of cialis cialis professional vs cialis super active

  • HomerNig

    10 خرداد 1401 at 12:07 ق.ظ

    super cialis professional tadalafil buy cialis without doctor prescription

  • SlonEmess

    15 خرداد 1401 at 3:21 ب.ظ

    o8vh9

    fp8qv

    [url=http://novrazbb.com/#]f8ot[/url]

  • Michaelcraby

    22 خرداد 1401 at 8:46 ب.ظ

    [url=https://drwithoutdoctorprescription.online/#]prescription drugs online without doctor[/url] п»їed drugs online from canada

  • BradleyVor

    23 خرداد 1401 at 4:02 ق.ظ

    buy prescription drugs online prescription drugs

  • 4mg zanaflex

    26 خرداد 1401 at 10:44 ق.ظ

    viagra price australia [url=https://australiacialis.quest/#]cialis strength [/url] can you take too much cialis how do you buy viagra

  • neurontin

    26 خرداد 1401 at 1:38 ب.ظ

    neurontin/gabapentin neurontin generic neurontin and sciatica nerve pain how long until gabapentin kicks in

  • MichaelMes

    27 خرداد 1401 at 9:54 ق.ظ

    [url=https://sildenafilmg.shop/#]viagra shop[/url] viagra 100mg price

  • MichaelMes

    28 خرداد 1401 at 7:19 ب.ظ

    [url=https://sildenafilmg.online/#]viagra price[/url] viagra from canada

  • levitra generic

    29 خرداد 1401 at 12:09 ق.ظ

    kamagra 100mg [url=http://kamagraaustralia.quest/#]sildenafil kamagra oral jelly [/url] is kamagra oral jelly illegal kamagra oral jelly how to use video

  • MichaelMes

    31 خرداد 1401 at 7:03 ق.ظ

    [url=https://sildenafilmg.shop/#]viagra shop[/url] buy viagra online usa

  • Hom

    1 تیر 1401 at 12:09 ق.ظ

    As you can see with instant payout Bitcoin casinos players can truly enjoy their winnings much faster as compared to other traditional banking methods. Just make sure to go through the casino’s terms and conditions and contact customer support if you have any queries. By far the best casino bonus is a deposit match. The best sites offer a better match percentage and a higher limit for virtual money, as opposed to other methods. It’s common for a casino to provide a 150% match on a Bitcoin deposit when they only offer 100% for other transaction types. Look for online casino bonus codes at Bitcoin casinos Canada. online casino instant bitcoin withdrawal does come with another incentive for using bitcoin. Many casinos will offer a special bonus to those who select bitcoin as a payment option, which can result in extra money added to your bankroll giving you more playing time to play your favorite games at these bitcoin casinos with instant withdrawal. https://getrektrobotiks.co.uk/community/profile/beulahk96795230/ Bharat Temples The BitStarz casino virtual casino floor has a lot to offer, with over 3,200 games available. There are slots, table games, live dealer games, jackpots, and Bitcoin casino games supported by well-known developers like Yggdrasil, BGaming, and BetSoft. Although, the live casino is only available in a few selected countries. The variety and the total number of games new Bitcoin casinos offer are also determining factors in our Bitcoin casino reviews. Not only should there be a good variety of crypto casino games, but they must also come from respected software developers. Every crypto casino has its own terms and conditions, just like any other online casino. You’ll also find conditions and restrictions specifically provided for bonus offers. At CryptoCasinos, we recommend that you read over the terms and conditions of any casino you’re looking to join, especially any that relate to a welcome bonus, to avoid misunderstandings. The terms and conditions can be found below each casino in our crypto bitcoin casino list. We understand that a lot of people will skip this part, and it’s understandable why, but please keep in mind that terms and conditions will vary greatly from site to site, so make sure to at least look at the parts that are relevant to your casino usage.

  • super avana india

    1 تیر 1401 at 12:32 ق.ظ

    kamagra sverige [url=https://kamagraaustralia.quest/#]where to buy kamagra in the us [/url] how long does kamagra last and when where men shop kamagra jelly in chicago

  • Rickyges

    1 تیر 1401 at 1:16 ب.ظ

    [url=https://doxycyclineforsale.life/#]buy doxycycline online cheap[/url] doxycycline 100 mg forsale outside the us

  • Shelbydript

    1 تیر 1401 at 8:41 ب.ظ

    [url=https://clomidforsale.life/#]clomid 2016[/url] clomid online canada

  • MilesgaM

    5 تیر 1401 at 2:07 ب.ظ

    штабелер электрический
    [url=https://elektroshtabeler-kupit.ru]https://elektroshtabeler-kupit.ru[/url]

  • HomerNig

    5 تیر 1401 at 8:06 ب.ظ

    [url=https://buynolvadex.store/#]what is tamoxifen used for[/url] tamoxifen joint pain

  • viagra commercial

    6 تیر 1401 at 1:20 ق.ظ

    applying latisse [url=https://bimatoprost.xyz/#]latisse before and after eye color [/url] latisse for hair loss 2015 where to order latisse online

  • Michealkaf

    8 تیر 1401 at 7:26 ب.ظ

    [url=https://diflucan.icu/#]diflucan 150 mg pill[/url] diflucan 50 mg capsule

  • Nfurrouctmp

    10 تیر 1401 at 4:46 ق.ظ

    [url=https://gabapentin.press/]gabapentin cheap[/url]

  • Nfurrouctle

    10 تیر 1401 at 2:42 ب.ظ

    [url=https://gabapentin.press/]neurontin 100 mg cheap[/url]

  • Williamepist

    10 تیر 1401 at 5:24 ب.ظ

    штабелер электрический самоходный
    [url=https://shtabeler-elektricheskiy-samokhodnyy.ru]http://www.shtabeler-elektricheskiy-samokhodnyy.ru/[/url]

  • KatinePlpn

    10 تیر 1401 at 7:17 ب.ظ

    baba wild slots
    [url=”https://2-free-slots.com”]viva slots vegas free[/url]
    free slots online

  • JefferyDus

    10 تیر 1401 at 10:49 ب.ظ

    ciprofloxacin generic price buy cipro cheap

  • viagra pbs australia

    11 تیر 1401 at 12:07 ق.ظ

    diuretic furosemide [url=https://lasix.site/#]furosemide 12.5 mg tablets [/url] lasix effect on blood pressure furosemide for what?

  • Michealkaf

    12 تیر 1401 at 5:40 ق.ظ

    [url=https://cipro.best/#]buy ciprofloxacin[/url] ciprofloxacin 500mg buy online

  • KatinePlpn

    12 تیر 1401 at 4:22 ب.ظ

    vegas world
    [url=”https://2-free-slots.com”]100 most popular free slots[/url]
    100 percent free slots

  • Lfurrouctys

    14 تیر 1401 at 2:53 ب.ظ

    [url=https://lisinopril.press/]lisinopril india price[/url]

  • IsiahWeive

    14 تیر 1401 at 9:20 ب.ظ

    ed medication online best ed drug

  • lioresal cost

    15 تیر 1401 at 6:13 ق.ظ

    pioglitazone/metformin [url=http://metformin.beauty/#]metformin 2018 [/url] what type of drug is metformin what is metformin for diabetes

  • Michealkaf

    15 تیر 1401 at 7:24 ق.ظ

    [url=https://gabapentin.icu/#]where can i buy neurontin from canada[/url] neurontin price australia

  • Lfurrouctwq

    15 تیر 1401 at 9:35 ق.ظ

    [url=https://lisinopril.press/]lisinopril 80[/url]

  • Danielfrike

    16 تیر 1401 at 10:56 ب.ظ

    [url=https://doxycyclineonline.store/#]doxycycline for sale[/url] doxycycline 100mg capsules uk

  • DarrellAbome

    17 تیر 1401 at 2:34 ق.ظ

    clomid for sale cheap clomid

  • how much is xenical

    17 تیر 1401 at 8:35 ق.ظ

    diflucan vs nystatin [url=https://diflucan.site/#]diflucan no prescription [/url] diflucan for breast yeast infection how long for diflucan to wrok

  • Danielheani

    17 تیر 1401 at 1:36 ب.ظ

    [url=https://doxycyclineonline.store/#]cost of doxycycline 40 mg[/url] doxycycline

  • stromectol ivermectin

    19 تیر 1401 at 2:42 ب.ظ

    prozac and paxil [url=http://paxil.directory/#]paxil 30mg [/url] does paxil cause weight loss what does it feel like when paxil works

  • DarrellAbome

    20 تیر 1401 at 7:55 ق.ظ

    stromectol 12 mg tablets buy stromectol

  • Franktut

    21 تیر 1401 at 12:42 ق.ظ

    generic ivermectin buy stromectol

  • lioresal baclofen

    21 تیر 1401 at 8:49 ب.ظ

    generic diflucan cost [url=https://diflucan.site/#]diflucan 200 mg pill [/url] how to get diflucan over the counter how to avoid headache on diflucan

  • AnthonySculp

    22 تیر 1401 at 2:13 ب.ظ

    подъемник ножничный
    [url=https://nozhnichnyye-podyemniki-dlya-sklada.ru]http://nozhnichnyye-podyemniki-dlya-sklada.ru[/url]

  • Phillippeags

    23 تیر 1401 at 6:53 ق.ظ

    stromectol 12 mg tablets ivermectin 2mg

  • baricitinib generic

    24 تیر 1401 at 2:24 ق.ظ

    time release metformin [url=http://metformin.beauty/#]metformin online purchase uk [/url] why are doctors not prescribing metformin why does metformin cause lactic acidosis

  • Robertonut

    24 تیر 1401 at 2:45 ق.ظ

    [url=https://stromectoltrust.com/#]stromectol 3 mg tablets price[/url] stromectol side effects

  • Stevesmopy

    25 تیر 1401 at 5:49 ق.ظ

    [url=https://pharmacyizi.com/#]canadian online drugstore[/url] hims ed pills

  • Stevesmopy

    27 تیر 1401 at 1:04 ق.ظ

    [url=https://pharmacyizi.com/#]pharmacy medications[/url] erectal disfunction

  • Stevesmopy

    28 تیر 1401 at 1:47 ب.ظ

    [url=https://pharmacyizi.com/#]best ed treatment pills[/url] ed medicine online

  • baricitinib price

    29 تیر 1401 at 5:25 ب.ظ

    metformin abdominal pain [url=http://metformin.beauty/#]buy metformin from mexico [/url] foods not to eat while taking metformin what does metformin do for the body

  • Richardhow

    29 تیر 1401 at 5:39 ب.ظ

    viagra without a doctor prescription ed drugs

  • Stevesmopy

    29 تیر 1401 at 9:17 ب.ظ

    [url=https://pharmacyizi.com/#]best canadian online pharmacy[/url] non prescription ed pills

  • ChandaPlpn

    30 تیر 1401 at 12:54 ق.ظ

    dissertation help services
    [url=”https://businessdissertationhelp.com”]help writing a dissertation[/url]
    proposal and dissertation help geography

  • GeraldDrype

    30 تیر 1401 at 6:51 ب.ظ

    [url=https://canadiandrugs.best/#]buy prescription drugs online without[/url] canadian pharmacy

  • AvivaPlpn

    30 تیر 1401 at 7:38 ب.ظ

    help with dissertation topic
    [url=”https://customdissertationwritinghelp.com”]dissertation example[/url]
    defending dissertation

  • KeithBobia

    31 تیر 1401 at 11:17 ق.ظ

    [url=https://canadiandrugs.best/#]mexican pharmacy without prescription[/url] the canadian drugstore

  • DortheaPlpn

    31 تیر 1401 at 3:09 ب.ظ

    what does dissertation mean
    [url=”https://customthesiswritingservices.com”]citing a dissertation mla[/url]
    what is dissertation

  • GeraldDrype

    1 مرداد 1401 at 3:26 ق.ظ

    [url=https://erectionpills.shop/#]how to cure ed[/url] top ed pills

  • cost of baclofen

    1 مرداد 1401 at 3:23 ب.ظ

    veterinary ivermectin stromectol liquid ivermectin injection for skin problems in dogs why you shouldn’t give your dog ivermectin

  • SuzannPlpn

    2 مرداد 1401 at 10:14 ق.ظ

    help with dissertation
    [url=”https://dissertationhelpspecialist.com”]uf dissertation format[/url]
    tips for writing a dissertation

  • GeraldDrype

    2 مرداد 1401 at 12:24 ق.ظ

    [url=https://allpharm.store/#]canadian pharmacy drugs online[/url] Moduretic

  • SalliPlpn

    3 مرداد 1401 at 4:46 ق.ظ

    best dissertation writing service review
    [url=”https://dissertationwritingcenter.com”]writing a master’s dissertation[/url]
    uk dissertation writing help online

  • cialis viagra combo pack

    3 مرداد 1401 at 7:39 ق.ظ

    Aw, this was a very nice post. Taking a few minutes and actual effort to create a good article… but what can I say…
    I put things off a lot and never manage to get anything done.

  • KeithBobia

    3 مرداد 1401 at 7:30 ب.ظ

    [url=https://onlinepharmacy.men/#]24 hour pharmacy[/url] online canadian pharmacy review

  • GeraldDrype

    3 مرداد 1401 at 9:25 ب.ظ

    [url=https://erectionpills.shop/#]best erectile dysfunction pills[/url] best pills for ed

  • TandiPlpn

    4 مرداد 1401 at 12:36 ق.ظ

    no deposit online casino real money
    [url=”https://1freeslotscasino.com”]casino no deposit bonus[/url]
    united states online casino

  • DarsiePlpn

    4 مرداد 1401 at 1:19 ق.ظ

    dissertation editing
    [url=”https://examplesofdissertation.com”]dissertation uk help[/url]
    dissertation writing services in usa

  • MabellePlpn

    4 مرداد 1401 at 11:07 ب.ظ

    doctoral dissertation help thesis
    [url=”https://helpwithdissertationwritinglondon.com”]dissertation proposal template[/url]
    how long is a doctoral dissertation

  • TandiPlpn

    5 مرداد 1401 at 1:44 ق.ظ

    free sign up bonus online casino
    [url=”https://1freeslotscasino.com”]no deposit casino[/url]
    best online casino reviews

  • GeraldDrype

    5 مرداد 1401 at 6:36 ق.ظ

    [url=https://allpharm.store/#]canadian pharmacies that are legit[/url] safe canadian online pharmacies

  • Pillcida

    5 مرداد 1401 at 11:31 ق.ظ

    mexican pharmacies online Zebeta

  • JenneePlpn

    5 مرداد 1401 at 8:49 ب.ظ

    dissertation help service
    [url=”https://professionaldissertationwriting.com”]write your dissertation[/url]
    proposal and dissertation help 2000 words

  • AbagaelPlpn

    6 مرداد 1401 at 2:41 ق.ظ

    mobile slots
    [url=”https://9lineslotscasino.com”]mobile online casinos[/url]
    real money casino online

  • cialis pricing

    6 مرداد 1401 at 3:42 ق.ظ

    cialis and viagra [url=http://canadaviagra.com/#]shelf life of viagra [/url] cialis how to take effectively how much viagra should a woman take

  • GeraldDrype

    6 مرداد 1401 at 3:45 ب.ظ

    [url=https://erectionpills.shop/#]best male enhancement pills[/url] erection pills online

  • HerminaPlpn

    6 مرداد 1401 at 5:13 ب.ظ

    dissertation chapters
    [url=”https://professionaldissertationwriting.org”]phd dissertation help download[/url]
    thesis defense

  • KeithBobia

    6 مرداد 1401 at 8:23 ب.ظ

    [url=https://erectionpills.shop/#]men’s ed pills[/url] male ed drugs

  • ShaylaPlpn

    7 مرداد 1401 at 2:07 ق.ظ

    online casino bonus
    [url=”https://all-online-casino-games.com”]live online casino usa[/url]
    free bonus slots

  • AudrePlpn

    7 مرداد 1401 at 12:53 ق.ظ

    dissertation writing and editing
    [url=”https://writing-a-dissertation.net”]dissertation format[/url]
    write my dissertation

  • JesseLaugs

    7 مرداد 1401 at 5:20 ب.ظ

    самоходная тележка
    [url=https://samokhodnyye-elektricheskiye-telezhki.ru]https://samokhodnyye-elektricheskiye-telezhki.ru[/url]

  • Careyrab

    8 مرداد 1401 at 6:32 ق.ظ

    [url=https://stromectolbestprice.com/#]ivermectin generic cream[/url] stromectol walmart

  • HestiaPlpn

    8 مرداد 1401 at 8:48 ق.ظ

    writing a master’s dissertation
    [url=”https://writingadissertationproposal.com”]dissertation methodology[/url]
    proposal and dissertation help 3000 words

  • Robertbah

    8 مرداد 1401 at 10:29 ق.ظ

    stromectol in Canada stromectol uk

  • DixiePlpn

    8 مرداد 1401 at 11:24 ب.ظ

    united states online casino
    [url=”https://casino-online-jackpot.com”]bonus casino no deposit[/url]
    gambling casino online bonus

  • CharlesPanty

    9 مرداد 1401 at 5:52 ب.ظ

    https://stromectolbestprice.com/# stromectol for pinworms
    [url=http://stromectolbestprice.com/#]stromectol metabolize[/url] stromectol price us

  • LaureenPlpn

    9 مرداد 1401 at 9:16 ب.ظ

    best casino welcome bonus
    [url=”https://casino-online-roulette.com”]online usa casino[/url]
    online casino us

  • Careyrab

    9 مرداد 1401 at 10:47 ب.ظ

    [url=http://stromectolbestprice.com/#]ivermectin for humans walmart[/url] ivermectin uk buy

  • cost nolvadex

    10 مرداد 1401 at 12:30 ق.ظ

    low dose naltrexone [url=https://reviaus.com/#]naltrexone online india [/url] naltrexone dosage for weight loss how soon can you take naltrexone after drinking

  • Michaelvaf

    10 مرداد 1401 at 6:11 ب.ظ

    pain meds online without doctor prescription new treatments for ed

  • FranniPlpn

    10 مرداد 1401 at 10:05 ب.ظ

    best online casino welcome bonuses
    [url=”https://cybertimeonlinecasino.com”]free online casino bonus[/url]
    free welcome bonus no deposit casino

  • MichaelZop

    11 مرداد 1401 at 8:06 ب.ظ

    рохля электрическая
    [url=https://samokhodnyye-elektricheskiye-telezhki.ru]https://www.samokhodnyye-elektricheskiye-telezhki.ru/[/url]

  • PearlPlpn

    11 مرداد 1401 at 8:30 ب.ظ

    wild casino online
    [url=”https://download-casino-slots.com”]no deposit welcome bonus[/url]
    mobile online casinos

  • Jamesembam

    11 مرداد 1401 at 8:41 ب.ظ

    [url=https://drugsbestprice.com/#]medications for[/url] natural herbs for ed

  • valtrex nz

    12 مرداد 1401 at 3:17 ب.ظ

    plaquenil and ivf [url=https://plaquenilus.com/#]plaquenil cost canada [/url] what labs are required while on plaquenil plaquenil ophthalmic work-up what to expect

  • BobbiePlpn

    12 مرداد 1401 at 6:56 ب.ظ

    free bonus casino
    [url=”https://firstonlinecasino.org”]online mobile casino[/url]
    online real money casino

  • DavidKic

    13 مرداد 1401 at 7:36 ق.ظ

    [url=https://medrxfast.com/#]prescription drugs online without doctor[/url] non prescription erection pills

  • LesliePlpn

    13 مرداد 1401 at 5:12 ب.ظ

    no deposit bonuses
    [url=”https://free-online-casinos.net”]best online casino deposit bonuses[/url]
    online casino win real money

  • DavidKic

    14 مرداد 1401 at 9:07 ب.ظ

    [url=https://medrxfast.com/#]comfortis without vet prescription[/url] п»їed drugs online from canada

  • WilliamTievy

    14 مرداد 1401 at 10:04 ب.ظ

    https://medrxfast.com/# cheap pet meds without vet prescription
    [url=https://medrxfast.com/#]legal to buy prescription drugs from canada[/url] how can i order prescription drugs without a doctor

  • molnupiravir nz

    15 مرداد 1401 at 3:59 ق.ظ

    aurobindo molnupiravir [url=https://molnupiravirus.com/#]molnuprivair [/url] molnupiravir drug class covid treatment what about molnupiravir

  • DavidKic

    16 مرداد 1401 at 1:20 ب.ظ

    [url=https://medrxfast.com/#]canadian drugs[/url] online canadian pharmacy

  • TrudiePlpn

    16 مرداد 1401 at 5:03 ب.ظ

    mobile casinos
    [url=”https://internet-casinos-online.net”]online gambling reviews[/url]
    cherry jackpot casino

  • HonorPlpn

    17 مرداد 1401 at 2:20 ق.ظ

    best vpn for fire stick
    [url=”https://freehostingvpn.com”]best completely free vpn[/url]
    best vpn for windows

  • otc revia

    17 مرداد 1401 at 4:10 ب.ظ

    amoxil at walmart [url=https://amoxilus.com/#]purchase amoxicillin 1000mg canada [/url] amoxil how long to take serotonin syndrome amoxil and effexor

  • JaynellPlpn

    17 مرداد 1401 at 4:30 ب.ظ

    free welcome bonus no deposit required
    [url=”https://newlasvegascasinos.com”]bingo casino online[/url]
    blackjack payout

  • bak

    17 مرداد 1401 at 8:11 ب.ظ

    Find out what others think about this casino and share your own experience with others. It is important that before you join any online casino, you check whether it is reliable, safe, and secure. Well, we have checked Joy Casino on your behalf, and we can assure you it is the best casino you want to join. Here, you will get reliable deposit and withdrawal options. Additionally, you will get reliable bonuses and customer service. Live casino: Some players enjoy the authentic feel of playing a classic casino game such as baccarat, roulette, poker and blackjack in a live casino. For players who can’t make it to a live casino, the next best thing is to play via an online live stream with a real dealer and real players. There are dozens of live tables to choose from. There’s also the ability to interact with a human dealer online in the same way table and card games in real casinos are conducted. Not only is it interactive, but it also brings the aura of a Las Vegas or Macau casino parlour to the player’s screen. There are 36 live dealer games in Joy Casino such as: https://daltonvogu864310.ezblogz.com/42465729/b9casino-in-australia If you live in a state with regulated online casinos, you’ll be able to play Three Card Poker via desktops and mobile casino apps. Live dealer online casinos let you play a dealt game online. Software-based games are also available where you can play 3 Card Poker for free or with real money. As this game isn’t as prevalent as others, you won’t find it among the titles created by all casino software designers. In fact, the only company that I’m certain produces an online version is Realtime Gaming. In their case, it’s marketed under the name “Tri Card Poker” and available at a smattering of virtual gaming establishments. The online poker rooms in Pennsylvania have options to enjoy play-money only tables. These can help you get to know the different types of poker game and how the betting rounds work. At PokerStars, the Home Games function lets you create private tables for your friends and colleagues. You can even play them with friends outside of PA, as long as they are for play money.

  • TeddiePlpn

    17 مرداد 1401 at 10:50 ب.ظ

    vpn free reddit
    [url=”https://freevpnconnection.com”]proton vpn free trial[/url]
    best fee vpn

  • WilliamTievy

    18 مرداد 1401 at 1:01 ب.ظ

    https://medrxfast.com/# anti fungal pills without prescription
    [url=https://medrxfast.com/#]mexican pharmacy without prescription[/url] comfortis without vet prescription

  • Dennislig

    18 مرداد 1401 at 10:36 ب.ظ

    подъемник телескопический
    [url=https://podyemniki-machtovyye-teleskopicheskiye.ru]https://podyemniki-machtovyye-teleskopicheskiye.ru[/url]

  • DulceaPlpn

    19 مرداد 1401 at 12:46 ق.ظ

    casinos online real money
    [url=”https://onlinecasinofortunes.com”]biggest online casino bonus[/url]
    bonus casino online

  • JenneePlpn

    19 مرداد 1401 at 7:08 ق.ظ

    best paid vpn
    [url=”https://imfreevpn.net”]free vpn for firestick[/url]
    vpn torrent

  • DavidKic

    19 مرداد 1401 at 5:20 ب.ظ

    [url=https://medrxfast.com/#]mexican pharmacy without prescription[/url] buy prescription drugs from canada cheap

  • CarolanPlpn

    20 مرداد 1401 at 12:15 ق.ظ

    casino no deposit sign up bonus
    [url=”https://onlinecasinosdirectory.org”]us casino[/url]
    online no deposit casino bonus

  • JenneePlpn

    20 مرداد 1401 at 3:18 ق.ظ

    best vpn 2022
    [url=”https://imfreevpn.net”]best vpn for bittorrent[/url]
    vpn youtube free

  • DarnellIdosy

    20 مرداد 1401 at 7:54 ب.ظ

    prescription drugs online without doctor canadian online drugs

  • AshleighPlpn

    20 مرداد 1401 at 11:39 ب.ظ

    should i buy a vpn
    [url=”https://ippowervpn.net”]private vpn free[/url]
    best vpn review

  • FanyaPlpn

    20 مرداد 1401 at 11:41 ب.ظ

    casinos online real money no deposit
    [url=”https://onlineplayerscasino.com”]free sign up bonus online casino[/url]
    online casino for real money

  • Richardrop

    21 مرداد 1401 at 4:49 ق.ظ

    мачтовый подъемник
    [url=https://podyemniki-machtovyye-teleskopicheskiye.ru]https://podyemniki-machtovyye-teleskopicheskiye.ru[/url]

  • DavidKic

    21 مرداد 1401 at 7:37 ق.ظ

    [url=https://medrxfast.com/#]canadian online pharmacy[/url] online canadian drugstore

  • KelseyPlpn

    21 مرداد 1401 at 9:00 ب.ظ

    free vpn server address
    [url=”https://rsvpnorthvalley.com”]best vpn mac[/url]
    best vpn for torrenting free

  • CarolinPlpn

    22 مرداد 1401 at 12:51 ق.ظ

    no deposit casino games
    [url=”https://ownonlinecasino.com”]bonus casino no deposit[/url]
    casinos online real money

  • WilliamTievy

    22 مرداد 1401 at 2:42 ق.ظ

    https://medrxfast.com/# ed drugs online from canada
    [url=https://medrxfast.com/#]buy prescription drugs from canada[/url] canadian drug pharmacy

  • DavidKic

    22 مرداد 1401 at 9:03 ب.ظ

    [url=https://medrxfast.com/#]prescription drugs without prior prescription[/url] prescription drugs

  • FifinePlpn

    23 مرداد 1401 at 6:30 ب.ظ

    casino welcome bonus
    [url=”https://trust-online-casino.com”]best casino bonus[/url]
    online casino win real money

  • Andrewbew

    23 مرداد 1401 at 8:05 ب.ظ

    мачтовый подъемник
    [url=https://podyemniki-machtovyye-teleskopicheskiye.ru]https://podyemniki-machtovyye-teleskopicheskiye.ru[/url]

  • DavidKic

    24 مرداد 1401 at 9:43 ق.ظ

    [url=https://medrxfast.com/#]canadian medications[/url] online prescription for ed meds

  • DustinLeany

    24 مرداد 1401 at 2:04 ب.ظ

    https://medrxfast.com/# how can i order prescription drugs without a doctor

  • FifinePlpn

    24 مرداد 1401 at 2:42 ب.ظ

    online casino free money
    [url=”https://trust-online-casino.com”]best real money online casino[/url]
    casino bonuses

  • SheelaghPlpn

    24 مرداد 1401 at 8:52 ب.ظ

    best free vpn reddit 2022
    [url=”https://superfreevpn.net”]buy hidemyass vpn[/url]
    cisco vpn client download

  • GwenorePlpn

    25 مرداد 1401 at 1:42 ب.ظ

    casino online usa
    [url=”https://vrgamescasino.com”]casino win real money[/url]
    free online games to win real money no deposit

  • Deshawngop

    27 مرداد 1401 at 2:11 ق.ظ

    [url=https://gabapentin.top/#]neurontin generic cost[/url] neurontin 100mg discount

نظرات

Your email address will not be published.